انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧
ندارد و آن نیروی مرموز تعقل است . انسان با نیروی تعقل ، قوانین کلی جهان را کشف میکند و براساس شناخت کلی جهان و کشف قوانین کلی طبیعت ، طبیعت را عملا استخدام میکند و در اختیار خویش قرار میدهد . در بحثهای گذشته نیز اشاره به این نوع شناخت که مخصوص انسان است کردیم و گفتیم مکانیسم شناخت تعقلی از پیچیدهترین مکانیسمهای وجود انسان است . همین مکانیسم پیچیده اگر درست مورد دقت قرار گیرد ، دروازهء شگفتی است برای شناخت خود انسان . انسان با این نوع شناخت ، بسیاری از حقایق را که مستقیما از راه حواس با آنها تماس ندارد کشف میکند . شناخت انسان ما ورای محسوسات را ، بالاخص شناخت فلسفی خداوند ، وسیلهء این استعداد مرموز و مخصوص آدمی صورت میگیرد . اما در ناحیهء جاذبهها . انسان مانند جانداران دیگر تحت تأثیر جاذبهها و کششهای مادی و طبیعی است ، میل به غذا ، میل به خواب ، میل به امور جنسی ، میل به استراحت و آسایش و امثال اینها او را به سوی ماده و طبیعت میکشد . اما جاذبههایی که انسان را به خود میکشد منحصر به اینها نیست ، جاذبهها و کششهای دیگر انسان را به سوی کانونهای غیر مادی ، یعنی اموری که نه حجم دارد و نه سنگینی و نتوان آنها را با امور مادی سنجید ، میکشاند . اصول جاذبههای معنوی که تا امروز شناخته شده و مورد قبول است امور ذیل است :
. ١ علم و دانایی
انسان ، دانش و آگاهی را تنها از آن جهت که او را بر طبیعت مسلط میکند و به سود زندگی مادی اوست ، نمیخواهد . در