اخلاق اطلاعاتی - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ١٤٣ - توريه و رهايى از دروغ
از حضرت صادق(ع) دربارۀ آيۀ فوق سؤال شد، ايشان فرمود: نه بت بزرگ بتها را شكسته بود و نه ابراهيم(ع) دروغ مىگفت. پرسيدند:
چگونه؟ حضرت فرمود: ابراهيم(ع) گفت اگر مىتوانند سخن بگويند از آنها بپرسيد؛ يعنى اگر سخن مىگويند، بت بزرگ هم اين كار را كرده و اگر سخن نمىگويند، بت بزرگ هم چنين كارى نكرده است. پس نه بتها سخن گفتند و نه ابراهيم(ع) دروغ گفته است. [١]
در مواردى نيز پيشوايان بزرگوار اسلام، براى آنكه به دشمن اطّلاعات ندهند، توريه مىكردند. به عنوان مثال، در جريان جنگ بدر وقتى رسول خدا(ص) در سرِ چاه بدر حضور داشت و شناسايى شدن خود را مصلحت نمىديد، در پاسخ مردى كه از ايشان پرسيد: از كجا هستيد؟ فرمود:
نَحْنُ مِنْ مٰاءٍ.
ما از آب هستيم.
آن مرد متحيّر شد و گفت: از آب؟ آيا از آبِ عراق؟! [٢]
منظور رسول خدا(ص) از جملۀ فوق، اشاره به آفرينش انسان از آب بود، در حالى كه مخاطب گمان كرد آن حضرت آبِ عراق (مٰاءُ الْعُذَيْب [٣]) را اراده كرده است.
[١] . جامعالسعادات، ج ٢، ص ٢٥٣.
[٢] . سيرۀ ابن هشام، ج ٢، ص ٢٦٨، بيروت.
[٣] . موضعى است در بصره.