اخلاق اطلاعاتی - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٦٨ - ٤ دشمن
٤. دشمن
در برخورد با دشمن نيز اصل بر سوء ظن است و گسترۀ آن، همۀ فعاليتهاى سياسى، امنيتى، اقتصادى، فرهنگى و غيره را در بر مىگيرد و به هيچ حركت دشمن نبايد با حسن ظن نگريست، حتى اگر ادعاى دوستى و صلح و سازش كند. در اين صورت بايد بيشتر به آن بد گمان شد. امام على(ع) در اين باره نيز چنين هشدار مىدهد:
وَ لٰكِنَّ الْحَذَرَ كُلَّ الْحَذَرِ مِنْ عَدُوِّكَ بَعْدَ صُلْحِهِ فَاِنَّ الْعَدُوَّ رُبَّمٰا قٰارَبَ لِيَتَغَفَّلَ فَخُذْبِالْحَزْمِ وَ اتَّهِمْ فىٖ ذٰلِكَ حُسْنَ الظَّنِّ. [١]
از دشمنى كه با تو صلح كرده، به تمام معنا بر حذر باش، زيرا دشمن چهبسا (به وسيلهاى) خود را نزديك مىكند تا غافلگيرت كند، پس در اين باره، حسن ظن را مردود شمار.
شدت و ضعف اين بدگمانى به بدسرشتى، اندازۀ كينه و دشمنى و قدرت دشمنان نيز بستگى دارد و هرچه دشمن، درندهخوتر و كينهتوزتر باشد، حذر و بدگمانى نسبت به او نيز بايد بيشتر باشد. بطور مثال، ممكن است كشور هائيتى و امريكا هردو در رديف دشمنان ما قلمداد شوند، ولى آنقدر كه بايد از امريكا برحذر بود و نسبت به حركات شيطانى او سوء ظن داشت، نسبت به هائيتى ضرورت نمىيابد، گرچه دشمن، دشمن است و تمام حركات و اقدامات او
[١] . نهج البلاغه، نامه ٥٣ ، ص ١٠٢٧.