اخلاق اطلاعاتی - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ١٤٥ - دروغهاى مجاز

ديوانه يا ستمگرى قصد جان بى‌گناهى كرده و از شما سراغ او را مى‌گيرد و شما هم جاى او را مى‌دانيد. در اين صورت گرچه اظهار بى‌اطّلاعى دروغ است، ولى براى حفظ جان آن بى‌گناه واجب است و نشان دادن محلّ اختفاى آن ستمديده گرچه راست است، ليكن چون اين راستگويى موجب قتل بى‌گناه مى‌شود، حرام و ناپسند است. اينجاست كه چنين دروغ مصلحت‌آميزى بر آن راست فتنه‌انگيز به مراتب برترى دارد. [١]

امام صادق(ع) در اين باره مى‌فرمايد:

اَيُّمٰا مُسْلِمٍ سُئِلَ عَنْ مُسْلِمٍ فَصَدَقَ وَ ادْخَلَ عَلىٰ ذٰلِكَ الْمُسْلِمِ مَضَرَّةً كُتِبَ مِنَ الْكٰاذِبيٖنَ وَ مَنْ سُئِلَ عَنْ مُسْلِمٍ فَكَذِبَ فَاَدْخَلَ عَلىٰ ذٰلِكَ الْمُسْلِمِ مَنْفَعَةً، كُتِبَ عِنْدَاللّٰهِ مِنَ الصّٰادِقيٖنَ. [٢]

هر گاه از مسلمانى دربارۀ مسلمان ديگرى سؤال شود و او راست بگويد و با اين راستگويى زيانى بر آن مسلمان وارد شود، او در زمرۀ دروغگويان محسوب خواهد شد و هرگاه از او دربارۀ مسلمانى سؤال شود و دروغ بگويد و با اين دروغ سودى به آن مسلمان برساند، نزد خداوند از راستگويان شمرده مى‌شود. [٣]