نبوت خاصه - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٤
پوشاك، مسكن، همسر و نيازمنديهاى روحى از قبيل نياز به علم، زيبايى، نيكى، پرستش، احترام و تربيت و نيازمنديهاى اجتماعى از قبيل معاشرت، مبادله، تعاون، عدالت، آزادى و مساوات.
ب- نيازمنديهاى ثانوى كه به شكل و صورت ظاهر زندگى مىپردازد و از نيازمنديهاى اولى ناشى مىشود. نيازمندى به انواع آلات و وسائل زندگى كه در هر زمانى با زمان ديگر فرق مىكند، از اين نوع است.
نيازمنديهاى اولى محرك بشر به سوى توسعه و كمال زندگى است كه كهنه نمىشود و همواره باقى است، امّا نيازمنديهاى ثانوى كه ناشى از توسعه و كمال زندگى است و در عين حال محرك انسان به سوى توسعه بيشتر و كمال بالاتر است، پيوسته در حال تغيير و نو شدن مىباشد وگاهى يك سلسله قرار دادها و قوانين فرعى را ايجاد مىكند، مثل وسائل نقليه ماشينى كه وضع يك سلسله قرار دادها و مقررات به نام مقررات راهنمايى براى شهرها و يك سلسله مقررات بينالمللى ميان كشورها را مىطلبد در حالى كه درگذشته نياز به چنين مقرراتى نبود.
توسعه عوامل تمدن ايجاب نمىكند كه قوانين حقوقى و جزايى و مدنى مربوط به داد و ستدها، وكالتها، غصبها، ضمانها، ارث، ازدواج و مانند اينها عوض شود، چه رسد به قوانين مربوط به رابطه انسان با خدا يا رابطه انسان با طبيعت. قانون، راه عادلانه و شرافتمندانه تأمين نيازها را مشخص مىكند. تغيير و تبديل در شكل وسائل و ابزارهاى مورد نياز، سبب نمىشود كه راه تحصيل و استفاده و راه مبادله عادلانه آنها نيز عوض شود.
سفيان ثورى روزى بر امام صادق عليهالسّلام وارد شد، در حالى كه آن حضرت جامه سفيد بسيار لطيفى پوشيده بود. سفيان به حضرت صادق (ع) اعتراض كرد كه مگر شما بايد از اهل دنيا باشيد؟ حضرت فرمود: تمام نعمتهاى دنيا از آن صالحان است نه فاسقان.
سفيان برخاست و رفت. بعد عدّهاى از همفكران او خدمت حضرت آمده، عرض كردند:
ما جواب شما را قبول نداريم حضرت فرمود: عمده حرف شما مسأله سيره پيامبر و صحابه است يعنى پيامبر (ص) و على (ع) از اين لباسها نمىپوشيدند، تو چرا مىپوشى؟
سپس حضرت در جواب فرمود: اين مسأله مربوط به اسلام نيست، مربوط به زمان