نبوت خاصه - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٣

درس چهارم: وجوه اعجاز قرآن (٢)
اعجاز قرآن از نظر هماهنگى در مضمون‌ هماهنگى آيات قرآن از نظر اسلوب و شيوه سخن، هر چند اعجاب اهل نظر و دقت را برمى‌انگيزد، ولى مهمتر از وحدت اسلوب، هماهنگى مجموع آيات قرآن در مضمون، محتوا و اهداف است. قرآن درموضوعات گوناگونى سخن گفته و در هر موضوعى بطور مكرّر آن هم در فاصله‌هاى مختلف و شرايط متفاوتى بحث نموده است، در حالى كه در مفاد و مضامين آيات هر موضوع، كوچكترين اختلافى وجود ندارد.
هر گاه كتابى پيرامون يك يا دو موضوع سخن بگويد و مطالب آن در مدّت كوتاهى به رشته تحرير درآيد و در محتويات آن تناقض و اختلاف وجود نداشته باشد چندان اعجاب اهل نظر را برنمى‌انگيزد، ولى هر گاه كتابى در مدّت ٢٣ سال تنظيم گردد و درباره موضوعات بسيار متنوعى بحث و گفتگو كرده و نظرات جديدى را مطرح كند و نخستين نظر او درباره هر موضوعى با آخرين نظرش درباره همان موضوع، يكسان و يكنواخت باشد، نمى‌توان چنين كتابى را زاييده فكر بشر دانست، زيرا امكان ندارد فردى- آن هم درس نخوانده- در زمينه‌هاى زيادى و در حالات متفاوت، بطور مكرّر سخن بگويد و هيچ گاه دچار اختلاف و تضاد نگردد.
تكامل انسان و موجودات يكى از قوانين قطعى جهان آفرينش است. افراد بشر در طول زندگى، دچار افكار مختلف و متضاد مى‌گردند و هر فكرى پس از مدتى جاى خود را به فكر ديگرى مى‌دهد تا دوران پيرى فرا مى‌رسد و ذهن از پيشروى و تكامل باز مى‌ايستد. هر گاه انسانى مجموع افكار عمر خود را درباره هر موضوعى يادداشت كند