نبوت خاصه - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٢
روايت به نقل از امام سجاد (ع) چنين آمده است:
«لَيْسَ مِنّا مَنْ تَرَكَ دُنْياهُ لِاخِرَتِهِ وَ لا اخِرَتَهُ لِدُنْياهُ» «١» از ما نيست كسى كه دنيايش را براى آخرتش يا آخرتش را براى دنيايش رها كند.
ج- انطباق قوانين اسلام با نيازمنديهاى ثابت و متغير انسان در بحثهاى قبلى گفتيم كه پارهاى از نيازهاى بشر چه در زمينههاى فردى و چه در زمينههاى اجتماعى، وضع ثابتى دارد و در تمام زمانها يكسان است. نظامى كه انسان بايد به غرايز خود بدهد، «اخلاق» ناميده مىشود، نظامى كه بايد به اجتماع بدهد، «عدالت» خوانده مىشود و رابطهاى كه بايد با خالق خود داشته باشد و ايمان خود را تجديد و تكميل كند «عبادت» ناميده مىشود. اخلاق، عدالت و عبادت نمونهاى از نيازهاى انسان است كه در تمام زمانها يكسان است. هر چند تأمين همين نيازهاى ثابت ممكن است، اوضاع و احوال متفاوتى پيدا كند. مثلًا عبادت، يك نياز ثابت است. پاسخ اين نياز در انواع مختلفى از عبادات قرار داده شده از جمله نماز ولى همين نماز ممكن است در شرايط زندگى آرام فرد انجام شود يا در سفر و يا جنگ، در حالت سلامت كامل جسم باشد يا در حال بيمارى و ناتوانى و ناتوانى نيز حالات و درجات متفاوتى پيدا مىكند. بر اين اساس نماز تمام و در حال ايستادن و با وضو، براى انسان سالم و غير مسافر و نماز قصر براى مسافر، و نماز با تيمّم براى كسى كه آب براى او ضرر دارد، و نماز نشسته براى كسى كه توانائى ايستادن ندارد. بنابر اين شرع مقدّس شرايط متفاوت زندگى را براى عبادت خاص در نظر گرفته است.
قسمت ديگرى از نيازهاى بشر متغيّر است و از نظر قانون نيز وضع متغيرى را ايجاب مىكند كه اسلام قوانين متغيّرى در نظر گرفته است. از اين راه كه اوضاع متغير را با اصول ثابت و غير قابل تغيير مربوط كرده و آن اصول ثابت در هر وضع جديد و متغيرى، قانون فرعى خاص و متناسبى توليد مىكند. در اينجا به ذكر دو مثال بسنده مىكنيم: