كلام نوشته است. ٢- ابو منصور عبدالقاهر بغدادى- م ٤٢٩ ه- صاحب كتاب «الفرق بين الفرق» كه آن را در ملل و نحل به نگارش درآورده است. ٣- امام الحرمين عبدالملك جوينى- م ٤١٩ ه- كه در مكه و مدينه اقامت جست. ٤- حجةالاسلام غزالى- م ٤٥٠ ه- كه از دانشمندان بزرگ اشاعره است و كتاب «قواعد العقائد» را در علم كلام نوشته است. ٥- ابوالفتح محمد بن عبدالكريم شهرستانى- م ٤٧٩ ه- صاحب كتاب «ملل و نحل». ٦- فخر رازى- م ٥٤٣ ه- كه در تفسير خودش به طرح مسائل كلامى پرداخته است. ٧- سيف‌الدين آمدى- م ٥٥٦- صاحب كتاب «غاية المرام فى علم الكلام». ٨- سعدالدين تفتازانى- م ٧١٢ ه- كه «شرح مقاصد» را در علم كلام نگاشت. «١» مكتب كلامى ماتريديه‌ همان زمانى كه ابوالحسن اشعرى در عراق عليه معتزله بپاخاست و به ترويج عقايد اهل حديث- با اصلاح و تعديل آن- پرداخت، محمد بن محمد ماتريدى «٢» سمرقندى- متولد ٣٣٣ ه- نيز در ناحيه خراسان به شكلى ديگر از مذاهب اهل حديث حمايت كرد و عليه معتزله تبليغ نمود هر چند اشعرى در فروعات فقهى شافعى مذهب و ماتريدى تابع مكتب فقهى ابوحنيفه بود. ويژگى‌هاى مكتب ماتريدى‌ ١- در اين مكتب به عقل بهاى بيشترى داده شده و شايد ماتريدى در اين جهت از روش فقهى ابوحنيفه نيز متأثر شده كه در فروعات به‌قياس و استحسان عمل مى‌كرد. ازاين‌رو ماتريديّه هر چند بر معتزله حمله كردند، اما به روش كلامى آنان نزديكترند. ٢- ماتريديه به تنزيه نزديكتر است تا تشبيه و تجسيم.