بررسى مذاهب و فرق - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٨٥
زيرا خود خبر داده كه كافران را عقاب مىكند و به مؤمنان پاداش بهشت مىدهد و خداوند دروغ نمىگويد.
پاسخ اجمالى اين است كه از كجا مىتوان گفت كه خداوند دروغ نمىگويد؟ اگر گفته شود او خود به ما خبر داده كه دروغ نمىگويد در اين صورت خود اين هم يك نوع خبر است و از كجا خداوند در اين خبر دادنش دروغ نگفته است؟
مگر گفته شود كذب قبيح است و خداوند كار قبيح انجام نمىدهد و در اين صورت به حسن و قبح عقلى اعتراف كرده و اساس نظريات ياد شده فرو مىريزد. «١»
افعال انسان از ديدگاه اشاعره
از نيمه دوم قرن اول هجرى مسأله جبر و اختيار و قضا و قدر در ميان مسلمانان مطرح گرديد كه منجر به پيدايش دو گروه كلامى شد؛ به گروهى كه طرفدار آزادى و اختيار بشر بودند «قدريه» و به گروهى كه به جبر معتقد بودند «جبريه» مىگفتند. «٢»
بهتدريج كه دو فرقه بزرگ كلامى يعنى اشاعره و معتزله پديد آمد و مسائل زياد ديگرى غير از مسأله جبر و قدر را مطرح كردند. جبريون و قدريون در اشاعره و معتزله هضم شدند و از آن پس عنوان مستقلى براى آنها باقى نماند. مكتب اشعرى از جبر و مكتب معتزلى از قدر طرفدارى كرد.
صرفنظر از عوامل سياسى كه مسلك جبر را ترويج مىكرد اشاعره دلايلى دارند كه به يك نمونه از آن اشاره مىشود:
آنان مىگويند: خداوند فرموده:
«هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ ...» «٣»
آيا آفرينندهاى جز خدا وجود دارد؟!
مفاد اين آيه توحيد در خالقيت است و اقتضا مىكند كه بگوييم همه چيز آفريده