بررسى مذاهب و فرق - علی نوری، علیرضا - الصفحة ٨١

مى‌نگرد، در اين صورت منظور اين است كه او در كارش مستقل نيست و تابع دستور مقام مافوقش است. بنابراين هر نگاهى ملازم با رؤيت حسّى نيست بلكه بايد با توجه به قراين، معناى كنايى آن را به‌دست آورد و در آيه ياد شده با توجه به قرينه مقابله، انتظار رحمت و لطف منظور است نه رؤيت حسى، زيرا آيه مردم را دو دسته مى‌كند: ١- چهره‌هاى شاد و خرم. ٢- چهره‌هاى غمگين و گرفته. گروه دوم با توجه به مدلول آشكار بند چهارم آيات، در انتظار كيفر و عذاب كمرشكن هستند؛ قهراً به قرينه مقابله با بررسى مذاهب و فرق ٨٦ افعال انسان از ديدگاه اشاعره ..... ص : ٨٥ يد گروه نخست در انتظار رحمت خدا باشند. خلاصه اگر پيش داورى قبلى نباشد و نخواهيم آيه را دليل بر اعتقاد خود قرار دهيم؛ مدلول جدى در آيه روشن است. امّا به‌نظر مى‌رسد كه عقايد يهود «١» به‌عنوان سنت نبوى از طريق كعب‌الأحبارها در معارف الهى اسلام سرايت نموده و اشاعره و اهل حديث با يك بينش قبلى در امكان رؤيت خدا، دنبال به دست آوردن دلائلش از قرآن برآمدند. ب- اگر آيه «الى‌ رَبِّها ناظِرَةٌ» را از آيات، متشابه فرض كنيم، بايد با رجوع به آيات محكم معناى واقعى آن را به دست آوريم كه آيه زير يكى از آنهاست: «لا تُدْرِكُهُ الْابْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ» «٢» چشم‌ها او (خدا) را نمى‌بينند ولى او ديدگان را مى‌بيند. واژه «درك» در پرتو حسّى كه به آن نسبت داده مى‌شود، معانى متفاوتى به خود مى‌گيرد؛ اگر به چشم نسبت داده شود، مقصود ديدن است و اگر به گوش نسبت داده شود، شنيدن منظور است. و آيه در مقام بيان امتيازى است كه خداوند در اثر عظمت و رفعت مقام داراى آن است و آن اين‌كه مى‌بيند ولى ديده نمى‌شود و تخصيص اين امتياز به دنيا و تجويز رؤيتش در آخرت با مفاد و هدف آيه سازگار نيست.