اعمال اختيارى توانا ساخته است. «١» ٣- وعد و وعيد «وعد» وعده الهى بر دادن پاداش بر ايمان و عمل صالح و «وعيد» وعده او بر كيفر دادن اهل كفر و معصيت است. بعضى از معتزله مى‌گويند: «٢» خداوند به صاحبان گناه كبيره وعده عذاب داده است پس اگر عذاب ندهد، لازم مى‌آيد خلف وعده كرده يا دروغ گفته باشد و اينها بر او محال است و بر همين اساس گفته‌اند اگر صاحب گناه كبيره توبه نكرده باشد، بخشيده نمى‌شود بلكه جاودانه در آتش مى‌ماند. پاسخ اين است كه در اين زمينه بين وعد و وعيد تفاوت است يعنى خلف وعده در مورد دادن پاداش بر عمل صالح قبيح است. زيرا هر چند در ابتدا كسى بر خدا حقى ندارد و هر چه او دهد تفضل است اما بعد از اينكه خود وعده پاداش به نيكوكاران داد هر مؤمنى با انجام كار نيك استحقاق پاداش پيدا مى‌كند و خلف وعده در اين زمينه موجب تضييع حق او مى‌شود لكن عملى نكردن وعده عذاب قبيح نيست چون در اين صورت خداوند از حق خود گذشته است و از ديدگاه عقلايى عفو كردن در شرايط خاصى- بعد از وعده عذاب- نيك بوده و عفو كننده تحسين مى‌شود. شيخ صدوق، عقيده اماميه را در اين زمينه چنين بيان كرده است: اعتقاد ما درباره وعد و وعيد اين است كه خداوند به هر كس وعده ثواب بر كارى دهد آن را حتماً عملى خواهد كرد و به هركس در برابر عملى وعده كيفر و عذاب دهد داراى اختيار است؛ اگر او را كيفر داد، مطابق عدلش رفتار كرده واگر عفو نمود از فضلش بهره‌مند ساخته است «٣» .... معتزله با توجه به ديدگاه خود در وعد و وعيد، ادله شفاعت را اين‌گونه تأويل كرده‌اند