١- از راه عالمان اهل كتاب «١» پس از رحلت پيامبر خدا علماى اهل كتاب تظاهر به اسلام كردند و توانستند افسانه‌هاى تورات و انجيل محرّف را در بين مسلمان‌ها منتشر كنند. در زمانى كه شخصيت‌هايى همچون ابوذر به‌خاطر نقل كلام پيامبر صلى الله عليه و آله توبيخ و تبعيد مى‌شدند، به افرادى همانند كعب‌الاحبار، وهب بن منبّه و تميم بن اوس دارى «٢» اجازه داده شد تا سرگذشت انبياى سلف را طبق نقل تورات محرّف براى مردم بازگو كنند. مردم از شنيدن قصه‌هاى آنان لذت مى‌بردند و اين خود بر رونق كارشان مى‌افزود. آنان توانستند از اين راه تعاليم يهود و مسيحيت را بين مسلمان‌ها پخش كنند. به‌عنوان نمونه، تفكر جسميت خدا كه از آموزه‌هاى تورات محرّف است در تفاسير و كتب صحاح وارد شد و خداى مسلمان‌ها همانند خداى يهوديان دست كم در آخرت قابل ديدن شد. گرايش به جبر و بحث حدوث و قدم قرآن از ديگر نمونه‌هايى است كه توسط عالمان اهل كتاب در فرهنگ مسلمانان و كتبشان وارد شد. همچنين مفسرين، سخنان آنان را درباره آفرينش آدم و حوا و كيفيت آفرينش جهان به‌عنوان شرح آيات قرآن در تفسير وارد كردند. آنچه به نام اسرائيليات خوانده مى‌شود همين تعاليم و داستان سرايى‌هاى عالمان يهود و نصارى است كه بعد از رحلت پيامبر صلى الله عليه و آله تظاهر به اسلام كردند و با انواع تملق توانستند در نزد خلفا مقام و منزلتى كسب كنند و حتى بعضى از آنها مانند كعب الاحبار توانستند به‌عنوان مفتى در دستگاه عثمان نفوذ كنند و درآنجا به انجام وظيفه بپردازند. «٣»