دلها و قلبهاى پاك) و همچون تشنگان براى سيراب شدن به سرچشمه زلال آنان هجوم بريد. اى مردم، ... از كسى كه دليل بر ضد او نداريد عذرخواهى كنيد و من همو هستم. مگر من در بين شما به ثقل اكبر عمل نكردم؟ و ثقل اصغر را در بين شما باقى نگذاردم؟ مگر پرچم ايمان را در بين شما نصب نكردم؟ و از حدود حلال و حرام آگاهتان نساختم؟. «١» زمينه‌ها با تنها مكتب نجات‌بخش و هدايتگر بعد از پيامبر صلى الله عليه و آله، يعنى مكتب اهل بيت عليهم السلام آشنا شديم. اكنون بايد ديد چرا امت اسلام بعد از رسول خدا صلى الله عليه و آله راه تفرقه در پيش گرفت و زمينه‌هاى اين جدايى چه بود و از كى به‌وجود آمد؟ الف- زمينه‌هاى موجود در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله‌ مى‌توان گفت اين‌چنين نبودكه زمينه‌هاى اختلاف و پراكندگى امت اسلامى به يك‌باره بعد از پيامبر پديد آمده باشد؛ دست كم بعضى از آنها در زمان خود آن حضرت سابقه دارد از جمله اجتهاد بعضى از اصحاب در مقابل پيامبر است كه تاريخ اسلام به صراحت موارد آن را بيان كرده است. در اينجا به تعدادى از آنها اشاره مى‌شود: ١- مخالفت با صلح حديبيه- پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديبيه صلح را بر جنگ ترجيح داد و آينده نيز نشان داد كه كار آن حضرت حكيمانه و بر وفق مصلحت بوده است، امّا در همان روز عمر به فكر و اجتهاد خود آن صلح را مصلحت ندانست و با آن مخالفت ورزيد و در پى اين بود كه افراد ديگرى را نيز با خود هماهنگ كند. او بعد از امضاى صلح از سوى دو طرف درحالى كه خشم و غضب سراسر وجودش را فرا گرفته بود نزد ابوبكر آمد و گفت: - آيا او رسول خدا نيست؟ - آرى هست. - آيا ما مسلمان نيستيم؟ - آرى هستيم.