بررسى مذاهب و فرق - علی نوری، علیرضا - الصفحة ١١٤
بعضى ديگر از نامهاى اسماعيليه «١»
«سبعيه»؛ همانگونه كه اشاره شد اسماعيليه به جهت محور قرار دادن عدد هفت سبعيه نامگذارى شدهاند.
«باطنيه»؛ اسماعيليه قائلند كه احكام و معارف اسلام داراى دو چهره ظاهر و باطن است؛ ظاهر شريعت مخصوص كسانى است كه كم خرد بوده و از كمال معنوى بىبهرهاند در حالى كه نجات واقعى در عمل به باطن آن است، اما باطن شريعت مكتوم و پنهانى است؛ نياز به امامى هست كه آن را روشن سازد و مردم نسبت به اطلاعاتى كه به معانى باطنى شريعت دارند، هفت مرتبه پيدا مىكنند كه به ترتيب عبارتند از:
مستجيب، مأذون، داعى، حجت، امام، اساس و ناطق.
كسى كه تازه به كيش اسماعيلى درآمده، مستجيب نام دارد.
آن كه در آن آئين راسخ شده و اجازه سخن گفتن دارد، مأذون است.
اگر به درجه دعوت و شايستگى تبليغ برسد، داعى ناميده مىشود.
درصورتى كه به رياست داعيان و مبلغان ارتقا يابد، حجت نام دارد، زيرا گفتار او بر مردم حجت است.
اگر به مرتبه ولايت رسد و از معلم بىنياز شود امام خوانده مىشود.
پس از مقام امامت، مقام جانشينى و اساس است و آخرين مرحله مقام ناطق است.
مبلغ و داعى بايد با روحيه مردم آشنايى داشته باشد. اگر مدعو كسى است كه گرايش به عبادات دارد بايد با او از راه زهد و عبادت حرف بزند و سرانجام به او بگويد كه شريعت داراى ظاهر و باطن است و هدف شارع عملى شدن باطن شريعت است و با سوگند دادن از او پيمان بگيرد كه اين راز را افشا نكند و گرنه بر او لازم شود كه زنش را طلاق داده بندگانش را آزاد كند و اموالش را ببخشد. «٢»