معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩

«انَّهُ لا يُؤَدّى‌ عَنْكَ الَّا انْتَ اوْ رَجُلٌ مِنْكَ» هيچ پيامى را از ناحيه تو جز خودت يا مردى از خودت نبايد برساند.
بجاست كه شرح مختصرى پيرامون اين حادثه داده شود. اين روايت با تعابير ديگرى نيز نقل شده است مانند:
«انَّهُ لا يُؤَدّى‌ عَنّى‌ الَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنّى‌» يا «أَوْ رَجُلٌ مِنْ أَهْلى‌» يا «أَوْ رَجُلٌ مِنْ اهْلَ بَيْتى‌» يا «إِلَّا أَنا أَوْ عَلىٌّ» معناى «منكَ» يا مردى است كه از نفس پيامبر صلى الله عليه و آله يعنى به منزله جان رسول اكرم صلى الله عليه و آله باشد همان‌طورى كه از آيه مباهله (آل عمران: ٦١) برمى‌آيد «١»- يا مردى كه از خاندان و اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله است.
اينكه بعضى، «منك» را به معناى از «ميان پيروانت» دانسته‌اند نادرست است، چرا كه ابو بكر نيز از مسلمانان و مشمول عنوان پيروان پيامبر بود و دليلى براى پس گرفتن آيات از او وجود نداشت و نادرست‌تر از آن، اينكه مراد از اهل بيت را بنى‌هاشم دانسته‌اند! كه سخنى بى‌دليل و عارى از منطق صحيح است، با آنكه روايات فراوانى اهل بيت را على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام دانسته‌اند.
نتيجه: پيامبر صلى الله عليه و آله وظيفه داشت كه احكام الهى و پيام رسالت را كه از مبدأ وحى دريافت كرده بود به مخاطبان آن پيام ابلاغ كند. مخاطبان ابتدايى و اصلى سوره برائت مشركان طرف معاهده و زائران خانه خدا در آن سال بودند كه در مكه حضور داشتند و پيامبر صلى الله عليه و آله بر آن بود كه از طريق پيك اين پيامها را به آنان ابلاغ كند. سخن جبرئيل آن بود كه اين احكام را در بار اول (تبليغ ابتدايى) فقط بايد خودت يا مردى از خودت- مردى كه به منزله جان تو باشد- ابلاغ كند و اين شخص، كسى جز حضرت على عليه السلام نبود و اين معناى افضل بودن على عليه السلام بر ديگران است.
بنابراين ابلاغ پيام وحى داراى دو مرحله است كه در مرحله اول تبليغ ابتدائى، پيامبر-