معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٦
وجود فردى كاردان، در اين پست براى عبور دادن مصر از دوره بحران برايش محرز مىشود از طرف ديگر خود را شايستهترين فرد، براى پذيرفتن اين مسؤوليت و يا حداقل از شايستهترينها مىداند، احساس وظيفه مىكند كه خود را معرفى نمايد. براى پذيرفتن آن مسؤوليت، اعلام آمادگى مىكند و بدين صورت به ما درس مسؤوليتپذيرى مىدهد.
تعهّد و تخصص ملاك پذيرفتن مسؤوليت را مىتوان در دو جمله خلاصه كرد: يكى داشتن تعهد و پاىبندى به دين، انجام وظيفه و حفظ امانت- البته تعهدى به تناسب آن مسؤوليت- ديگرى تخصص و كاردانى در زمينه آن مسؤوليت. اگر دو ملاك اصلى تعهد و تخصص در واگذارى مسؤوليتها رعايت گردد، بهترين نتيجه حاصل خواهد شد. حضرت يوسف (ع) هنگام اعلام آمادگى به اين دو شرط اساسى اشاره كرده، مىفرمايد من هم امانت نگهدار، امين و متعهد و هم عالم، كاردان و متخصص هستم «انّى حَفيظٌ عَليمٌ» هر دو شرط لازم براى تصدى مسؤوليت را دارا هستم.
از اينكه حضرت يوسف (ع) در مقام معرفى خود، اول به تعهد و امين بودنش اشاره مىكند «انّى حَفيظٌ» و بعد به علم و تخصصش، معلوم مىشود كه تعهد برتخصص مقدم است و چنانچه در تعيين مسؤوليتها بين دو فرد، مردد شويم كه يكى متعهدتر بود و ديگرى كاردانتر، بايد اولى را انتخاب كرد.
خودستايى ممنوع خودستايى در زمره اخلاق ناپسند است و اغلب از عجب و خودبينى سرچشمه مىگيرد، ولى بايد توجه داشت كه از خود تعريف كردن و تواناييها و كمالات خود را برشمردن، هميشه ناپسند نيست، بلكه در بعضى جاها لازم است كه انسان خود را معرفى كند. براى مثال در جايى كه احساس مسؤوليت كرده و خود را نامزد پستى نموده است و صلاحيتهاى خود را بيان مىكند يا جايى كه مظلوم واقع شده و حقش ضايع گرديده است و تا زمانى كه خود را معرفى نكند، حق وى معلوم نمىگردد.