اعمال خير است. و كسانى كه جاهلانه حق را انكار مى‌كنند و حالت انكار و دشمنى هم دارند، آنان نيز كفر حقيقى دارند و اعمالشان تباه است، امّا كسانى كه جاهلانه حق را انكار مى‌كنند، ولى حالت انكار ندارند، بلكه اگر حق بر ايشان روشن بشود تسليمند اينان كافر واقعى نيستند و اعمالشان نابود نمى‌شود. البته اگر مقصّر باشند به خاطر تقصيرشان معذبند و عذرشان پذيرفته نيست. «١» بنابر بعضى از روايات، اعمال نيك كفار سبب تخفيف عذاب اخروى آنان مى‌شود و كفارى كه اخلاق نيكو داشته و اعمال خير از آنان سرزده، در قيامت عذابشان سبكتر است.
از پيامبر خدا در مورد عبداللَّه بن جُدعان- از مشركان معروف جاهليت- نقل شده كه:
«عبد اللَّه بن جدعان، كم عذابترين اهل جهنم است.» پرسيدند چرا؟ فرمود:
«چون او گرسنگان را سير مى‌كرد.» «٢» درماندگى مستكبران‌ «وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَميعاً فَقالَ الضُّعَفؤُا لِلَّذينَ اسْتَكْبَروُا انَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ انْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَىْ‌ءٍ قالُوا لَوْ هَدينَا اللَّهُ لَهَدَيْناكُمْ سَواءٌ عَلَيْنا اجَزِعْنا امْ صَبَرْنا ما لَنا مِنْ مَحيصٍ»» (در قيامت) همه آنها در برابر خدا ظاهر مى‌شوند. در اين وقت ضعيفان به مستكبران مى‌گويند: ما پيروان شما بوديم. آيا شما حاضريد بخشى از عذاب الهى را از ما برداريد؟
مى‌گويند: اگر خدا ما را هدايت كرده بود، ما نيز شما را هدايت مى‌كرديم، چه بى‌تابى كنيم و چه شكيبايى، راه نجاتى براى ما نيست.
هر عاقلى مسؤول عمل خويش است چه قوى باشد، چه ضعيف؛ چه رئيس باشد، چه مرؤوس.