معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦
قتال با مشركان و نجاست مشركان نيز در زمره همين آيات بيان شده است.
در قسمتهايى از اين سوره به بيان صفات مؤمنان حقيقى پرداخته و كسانى را كه با جان و مال در راه خدا به مجاهده قيام كردهاند مورد تمجيد قرار مىدهد؛ و اينان را در نزد خدا، داراى مقام بزرگى مىداند. همچنين آن عده از اين گروه را كه به دليل نداشتن استطاعت مالى، قدرت رفتن به جبهه را ندارند مورد تفقد و دلجويى قرار مىدهد.
در آياتى نيز به وصف مسلمانان سست اعتقادى كه اقوام و دارايى خود را بيشتر از خدا و رسول و جهاد در راه خدا دوست مىدارند پرداخته و آنان را تهديد به عذاب نموده است و از آنان به سختى انتقاد كرده كه چرا اينقدر به زندگى دنيايى چسبيده و حاضر به جهاد در راه خدا نيستند. داستان تخلف از جنگ سه نفر از مسلمانان و مبارزه منفى با آنان كه منجر به پشيمانى و توبه آنان گرديد، مربوط به اين گروه از مسلمانان مىباشد در آيات زيادى از اين سوره به شرح حال منافقان پرداخته و موضعگيريهاى آنان در مسأله جهاد در راه خدا و دست زدن به حيلههاى فراوان براى عدم حضور در جبهه جنگ را برملا ساخته است و نيز توطئههاى آنان مانند ساختن مسجد ضرار- براى ايجاد تفرقه بين مؤمنان و درست كردن پايگاهى براى منافقان- را تشريح كرده است و پيامبر را از نماز گزاردن بر اموات آنان و حضور بر سر قبرشان منع كرده است.
برائت از مشركان «بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ فَسيحُوا فِى الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللَّهِ وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِى الْكافِرينَ وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِىءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ انْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللَّهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ» (توبه، آيات ١- ٣)
[اين اعلام] بيزارىِ خدا و پيامبر او از مشركانى است كه با آنها عهد بستهايد پس (اى كافران) مدت چهار ماه (به شما مهلت داده مىشود تا) در زمين سير كنيد (هر جا مىخواهيد برويد و بينديشيد) و بدانيد شما نمىتوانيد خدا را ناتوان سازيد و خداوند،