معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٨
الف- وفاى به عهد و پيمان: منظور از عهد و ميثاق، آن عهدى است كه انسانها به زبان فطرت خود با پروردگار خود بستهاند تا او را به يگانگى پرستش كنند. اين عهد، همچنين شامل پيمانهاى شرعى مىشود كه انبيا و رسولان از مؤمنان گرفتهاند كه از فرمان خدا سرنپيچند و دامن به گناه نيالايند، و طبيعىاست وفا به پيمانهاى انسانها با يكديگر نيز در اين مجموعه مىگنجد؛ زيرا خداوند فرمان داده اين پيمانها هم محترم شمرده شود.
ب- حفظ پيوندها: منظور از اين پيوندها تمام مواردى است كه خدا خواسته بندگانش آنها را رعايت كنند و در حفظ آنها بكوشند و تعبيرى وسيعتر و جامعتر از اين جمله، در زمينه پيوندها نمىتوان يافت، چرا كه شامل پيوند و ارتباط با خدا، پيامبران، امامان و ساير انسانها مىشود. «١» علامه طباطبايى (ره) در تفسير اين جمله مىگويد:
مراد از آيه، تمام پيوندهايى مىباشد كه خدا، به آن امر كرده است و از مشهورترين مصاديق آن «صله رحم» و ارتباط با خويشاوندان است كه خدا به آن امر كرده و تأكيد فرموده است. در آنجا مىفرمايد: «وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذى تَساءَلُونَ بِهِ وَ الْارْحامَ» «٢» از خدايى كه به نام او از يكديگر درخواست مىكنيد، بترسيد و درباه ارحام و خويشاوندان كوتاهى نكنيد. «٣» ج- خشيت از خدا: خشيت خوفى است كه توأم با تعظيم است و بيشتر اوقات از دانايى ناشى مىشود. «٤» خردمندان از آنجا كه به عظمت حق تعالى پى بردهاند، خشيت خدا در دلشان جاى گرفته است و از غير خدا خشيتى ندارند.
د- بيم از بدى حساب: منظور از «حساب بد»، سختگيرى و دقت زياد در حساب و عدم گذشت از خطاها و حرفهاى كوچك است. حديث زير تأييد كننده اين معناست.