معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٢
ظلم بر خويشتن ممكن است اين سؤال به ذهن آيد كه چرا قلب آنان كور و كر شده است؟ آيا اين نقص، ظلمى از ناحيه خداوند به آنها نيست؟ در اين آيه شريفه به اين سؤال جواب مىدهد كه خداوند عادل و نسبت به بندگانش رؤوف و رحيم است. اين خودِ بندگان هستند كه به خويشتن ظلم مىكنند. خداوند، نظام خلقت را بر اساس سنّتها و قوانين محكمى بنا نهاده است؛ از جمله اينكه اگر كسى ظلم كند و از مسير بندگى، خارج گردد، به عقوبت ظلم و گناه خويش گرفتار خواهد شد وقلب او تاريك شده مىميرد و گوش و چشم قلبش، كر و كور مىشود. خداوند بندگان را به وسيله عقل، پيامبران و اوليايش، از گناه و ظلم برحذر داشته است. حال، اگر بندهاى راه طغيان و ستم پيش گرفت و مرتكب گناه و ظلم شد و به نتيجه و عاقبت آن- يعنى كرى و كورى و دلمردگى- گرفتار آمد، بايد خود را مقصر بداند. او به عاقبت ظلم خويش گرفتار آمده و نتيجه كِشته خود را درو مىكند و خدا يا ديگران را ظالم شمردن، خود ظلم و گناهى ديگر است.
عالم محضر خداست «وَ ما تَكُونُ فى شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْانٍ وَ لاتَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ الّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً اذْ تُفيضُونَ فيهِ وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِى الْارْضِ وَ لا فِى السَّماءِ وَ لا اصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا اكْبَرَ الّا فى كِتابٍ مُبينٍ» «١» در هيچ حال و موقعيتى نيستى و هيچ قسمتى از قرآن را تلاوت نمىكنى، و هيچ عملى را انجام نمىدهيد، مگر اينكه ما ناظر بر شما هستيم، در آن هنگام كه وارد آن كار مىشويد؛ و هيچ چيز در زمين و آسمان از پروردگار تو مخفى نمىماند، به اندازه سنگينى ذرهاى و نه كوچكتر از آن ونه بزرگتر از آن، مگر اينكه (همه آنها) در كتاب آشكار (و لوح محفوظ علم خداوند) ثبت است.
خداوند در اين آيه شريفه، ابتدا پيامبر را مخاطب قرار مىدهد و سپس بقيه افراد را به آن جناب، ملحق مىكند و حكم كلى را بيان مىفرمايد كه ما ناظر بر تمام شؤون شما