معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٩

ه- استقامت و پايدارى براى خدا: پنجمين برنامه خردمندان، پايدارى و استقامت در اطاعت خدا، ترك گناه، جهاد و مبارزه با ظلم و فساد است.
از جمله «ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ» فهميده مى‌شود كه صبر بايد براى «جلب رضايت و خشنودى پروردگار» باشد. بنابراين، اگر انگيزه صبر، غير از اين باشد، بى‌ارزش است. به گفته بعضى از مفسران، گاهى انسان در برابر حوادث ناگوار صبر مى‌كند تا مردم بگويند چقدر با استقامت است! وگاهى از ترس اينكه «نگويند چه آدم كم ظرفيتى است! و گاهى به خاطر اينكه دشمنانش شماتت نكنند و گاهى به خاطر اينكه مى‌داند بى‌تابى و جزع بيهوده است، و گاهى به خاطر اينكه چهره مظلوميت به خود بگيرد و به يارى او برخيزند. هيچ يك از اين امور دليل بر كمال نفس انسانى نيست.» «١» و- اقامه نماز: چه چيز مهمتر از اين است كه انسان هر صبح و شام، پيوند خود را با خدا تجديد كند، با او به راز و نياز بپردازد و به ياد عظمت او و مسؤوليتهاى خويش بيفتد و در پرتو نماز، غبار و زنگار گناه را از دل و جان بشويد. آرى نماز چنين آثار و بركاتى دارد.
ز- انفاق آشكار و نهان: مقصود از انفاق در جمله «وَ انْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرّاً وَ عَلانِيَةً» مطلق انفاق، اعم از واجب و غيرواجب است؛ زيرا اين آيه شريفه در مكّه نازل شده و در آن هنگام هنوز آيات مربوط به زكات واجب نازل نشده بود. «٢» از قيد «سِرّاً وَ عَلانِيَةً» مى‌فهميم كه حق را بايد ادا كنيم؛ حال اگر احتمال مى دهيم كه علنى كردن انفاق، آفاتى از قبيل ريا، اهانت و آزار مستمند را به دنبال دارد، بصورت پنهانى انفاق كنيم و آنجا كه آشكار نمودن انفاق، مايه تشويق ديگران است، آشكار انفاق كنيم.
ح- دفع گناه به وسيله كار نيك: هشتمين ويژگى صاحبان خرد «دفع سيئات به وسيله حسنات است» و معناى جمله «وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ» چنين است كه وقتى «اولوالباب» ناخواسته به گناهى آلوده مى‌شوند، كار نيكى مى‌كنند كه نيكى‌اش از بدى آن گناه بيشتر ويا معادل آن است و آثار بد آن را جبران مى‌كند، حال چه اينكه اين گناه را به وسيله كار نيك جبران نمايند و يا به وسيله توبه، لكّه آن را بشويند، قرآن در اين باره مى‌فرمايد: