معارف قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٧

در نهايت، معيشت انسان در اين زمين مقدّر شده است؛ چون فرموده:
«وَ جَعَلْنا لَكُمْ فيها مَعايِشَ وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقينَ» «١» و ما براى شما و براى كسانى كه شما روزى دهنده آنها نيستيد، در زمين معيشت قرار داديم.
ضرورت آبادانى‌ از آنچه گفتيم روشن شد كه زمين براى عمران و آبادانى شايستگى كامل دارد، تنها نياز به نيرويى دارد كه استعداد آن را به فعليت برساند. از ين رو انسان مأمور مى‌شود كه در احياى آن بكوشد واين مأموريت علاوه بر زبان تكوين، با زبان تشريع و توسط پيامبران از جمله در آيه مورد بحث، بيان شده است: و انسان نيز بايد هم از عوامل مادى براى آبادانى زمين بهره‌گيرد و هم از عوامل معنوى همچون تقوا و استغفار كه در درس قبل توضيح داده شد.
بَقِيَّةُ اللَّه‌ «بَقِيَّةُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ انْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ وَ ما انَا عَلَيْكُمْ بِحَفيظٍ» «٢» سرمايه حلالى كه خداوند براى شما باقى گذارده، برايتان بهتر است اگر ايمان داشته باشيد، و من نگهبان شما (و مأمور بر اجبار شما به ايمان) نيستم.
كلمه «بقيّة» به معناى باقى است و مراد از آن در اين آيه شريفه سودى است كه بعد از تمام شدن معامله براى فروشنده باقى مى‌ماند. تعبير به «بقية اللَّه» يا به خاطر آن است كه سود حلال- هر چند اندك باشد- چون به فرمان خداست «بقية اللَّه» خوانده شده است و يا اينكه تحصيل حلال، باعث دوام نعمت الهى و بقاى بركتها مى‌شود. با توجه به توضيح بالا، معناى جمله «بَقِيَّهُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ» چنين مى‌شود: اگر به خداوند، ايمان داريد سود حلال كه بقيه‌اى است الهى و خداوند شما را از طريق فطرت بسوى آن هدايت مى‌كند، بهتر از مالى است كه از طريق كم‌فروشى و كم‌گذاردن در ميزان وكيل به دست مى‌آوريد. «٣» اين آيه بقيه سفارش حضرت شعيب به قوم خويش است و در حقيقت‌