تعاليم قرآن (ج3)

تعاليم قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٨

راسخون در علم‌ همانطور كه آيات قرآن كريم به محكم و متشابه تقسيم مى‌شود، مردم هم در برخورد با قرآن به دو دسته تقسيم مى‌شوند؛ عده‌اى كه در قلوبشان زيغ و انحراف است و گروهى كه راسخ در علمند. «١» دسته اول بيمار دِلانى هستند كه از دانش، بهره‌اى ندارند و قرآن را دست‌آويز فتنه و فساد خود قرار مى‌دهند و دسته دوم مردان الهى هستند كه در علم و دانش، ثابت‌قدم و صاحب‌نظرند و ويژگى آنها اين است كه در علم، رسوخ دارند. «٢» قرآن نام شريف آنها را بيان نكرده و تنها به ذكر صفات و ويژگيهاى آنها پرداخته است و افراد خاصى كه اين ويژگيها را دارا باشند، از مصاديق راسخان در علم خواهند بود.
البته مصداق كامل آن پيامبر اسلام صلى‌الله‌عليه‌وآله و ائمه معصومين عليهم‌السلام هستند. از اين رو، امام صادق (ع) فرمود: «نَحْنُ الرَّاسِخوُنَ فِى‌الْعِلْمِ وَ نَحْنُ نَعْلَمُ تَأْويلَهُ» «٣» ما راسخان در علميم و ما تأويل آن را مى دانيم.
پيشوايان معصوم (ع) براساس تعليم الهى به همه اسرار قرآن، آگاهند و حقايق جهان و معارف قرآن بر آنها مكشوف است و ويژگيهاى آنها اين است كه چنان به خدا و آياتش علم دارند كه با ذره‌اى شك و شبهه آميخته نيست و هرگاه به آيه‌اى متشابه برخورند، نه تنها اضطراب و تزلزلى در علم راسخشان پديد نمى‌آيد، بلكه به آن نيز ايمان مى‌آورند. «٤» و دعاى آنها اين است كه؛ پروردگارا! دلهاى ما را بعد از آنكه هدايتمان كردى، منحرف مفرما و از ناحيه خودت بر ما رحمت آور تا نعمت رسوخ در علم، براى ما باقى بماند. «٥» تفسير به رأى‌ قرآن كريم، دسته مقابل راسخان در علم را اين‌گونه معرفى مى‌كند: «فَأَمَّا الَّذينَ فى قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغاءَ تَأْويلِهِ» اما آنانكه در دلهايشان ميل به باطن و انحراف است، از متشابهات آن (قرآن) به منظور فتنه‌جويى و به منظور تأويل آن پيروى مى‌كنند.