تفاوت رحمان با رحيم در گسترش و دوام است؛ بدين بيان كه رحمان بيانگر رحمت عام و فراگير الهى است كه همچون باران بر همه موجودات و از جمله مؤمن و كافر، فرو مى‌بارد و رحيم نشان دهنده رحمت خاص و فناناپذير الهى است كه تنها مؤمنان و شايستگان آن را مى‌چشند. از اين رو در روايت از امام صادق عليه‌السلام آمده است:
رحمان، اسم خاص خداست و ناميدن غير خداوند به اين نام، روا نيست؛ چرا كه بيانگر صفتى عام و فراگير است و رحيم، اسم عامى است كه از صفت خاص رحمت به اهل ايمان حكايت مى‌كند. «١» ذكر اين دو صفت بعد از نام «الله» به اين مناسبت است كه خداوند به دليل رحمانيت خويش مخلوقات را در امورشان يارى مى‌رساند و به دليل رحيميت، بندگان خود را توفيق هدايت و عبادت، عطا مى‌كند. «٢» تكرار لفظ رحمان و رحيم، ممكن است بنابر اهميت صفت رحمت الهى در جذب بندگان و به دليل نيازى باشد كه روان بشر به برخوردارى از رحمت و بخشش دارد.
توضيح آنكه: انسان، به مقتضاى غرايز سركش درونى و عوامل گمراه كننده بيرونى از خطا و لغزش و گناه مصون نيست و گاه شيطان با وسوسه خود، او را از بازگشت به راه راست مأيوس و نااميد مى‌كند.
سوره شريفه حمد كه از بزرگ‌ترين نعمتها و بركات الهى به شمار مى‌رود، با ذكر مكرر مفهوم رحمت، انسان را از نااميدى و سقوط نجات مى‌دهد و او را به بخشش و دستگيرى خداوند، اميدوار مى‌سازد.
حمد چيست؟
آيه «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمينَ» به انسان مى‌آموزد كه بگويد همه حمدها از آن خداوند است كه پروردگار جهانيان مى‌باشد.