تعاليم قرآن (ج3) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢١
الَّذينَ قالُوالِإِ خْوانِهِمْ وَ قَعَدُوا لَوْ أَطاعُونا ما قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقينَ آنان كه (در خانه) نشستند (و در جنگ احد شركت نجستند) نسبت به برادران و خويشاوندان خود گفتند: اگر از ما اطاعت مىكردند (و به جبهه نمىرفتند) كشته نمىشدند، اى پيامبر! بگو اگر راست مى گوييد مرگ را از خود دور كنيد.
قرآن در پاسخ منافقان مىفرمايد؛ شما با اين ادعا، خود را با خبر از حوادث آينده مىدانيد، اگر چنين است شما بايد علل و عوامل مرگ خود را پيشبينى كرده و از مرگ خود پيشگيرى كنيد، بنابراين، اگر راست مىگوييد مرگ را از خود دور سازيد.
اجل مسمّى و اجل مشروط جمله «وَ اللَّهُ يُحْيى وَ يُميتُ» در آيه ١٥٦ همين سوره مىگويد زندگى و مرگ، به دست خداست و اجل هر كس بدون لحظهاى تأخير و تقديم فرا مىرسد. از آيات و روايات استفاده مى شود كه اجل بر دو گونه است:
الف- اجل حتمى يا اجل مسمّى كه تخلّفناپذير است.
ب- اجل مشروط كه در گرو شرطى است.
مثل اينكه اگر انسان صله رحم كند، عمرش طولانى وگرنه كوتاه مىشود. «١» تصميم گيرى رهبرى، پس از مشورت وَ شاوِرْهُمْ فىِالْأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَىاللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلينَ «٢» و در امر (جنگ و ...) با آنان مشورت كن و چون تصميم گرفتى، بر خدا توكّل كن، زيرا خداوند توكّل كنندگان را دوست مىدارد.