آيه محكم، آيه‌اى است كه معنى و مراد آن روشن است و با معنى غير مراد، اشتباه نمى‌شود «١» يعنى خواننده بدون ترديد و اشتباه به معنايش پى مى‌برد «٢» مانند آيه «لَيْسَ كَمِثْلِه‌ شَىْ‌ءٌ» «٣» هيچ چيز، همانند او نيست. اينكه چيزى همانند او نيست، بسيار روشن و واضح است. همچنين آيه «لا تُدْرِكُهُ الْابْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْابْصارَ» «٤» ديده‌ها او را درك نمى‌كند، ولى او ديده‌ها را درك مى‌كند. اما آيه متشابه، آيه‌اى است كه بر خلاف آيه محكم، بر چند معناى متشابه دلالت مى‌كند «٥» و معناى آن به كمك آيات ديگر (يعنى آيات محكم) روشن مى‌شود و گرنه انسان در فهم آن دچار اشتباه مى‌گردد؛ همانند آيه «الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌» «٦» خداى رحمان، بر عرش، استقرار يافته است.
معناى استقرار رحمان بر عرش، در آغاز روشن نيست؛ از اين رو خواننده اين آيه دچار ترديد مى‌شود كه آيا مراد از اين «عَرش» و «اسْتَوى‌» همان تخت جسمانى و نشستن بر روى آن است يا آنكه مراد- با توجه به آيات محكم- همان فرمانروايى و تدبير امور عالم است؟
و نيز در آيه «الى رَبِّها ناظِرةٌ» «٧» بسوى پروردگارش مى‌نگرد، خواننده دچار مشكل مى‌شود و گمان مى‌كند خدا ديدنى است و در قيامت مى‌توان او را ديد؛ «٨» در حالى كه با توجه به ساير آيات محكم، رؤيت ظاهرى و جسمانى مراد نيست.
وظيفه ما در برخورد با آيات متشابه چيست؟
جواب اين سؤال از آيه مورد بحث به دست مى‌آيد كه در آن، آيات محكم بدين‌گونه معرفى شده‌اند: «هُنَّ امُّ الْكِتابِ» «٩» يعنى آيات محكم قرآن، مادر و اصل و پايه كتاب هستند.