انواع آزمايشهاى الهى‌ وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالَّثمَرَاتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ «١» و البته شما را به چيزى از ترس و گرسنگى و كاهش از داراييها و جانها و محصولات مى‌آزماييم و صابران را بشارت ده.
فلسفه ابتلاء پيش از اين گفتيم كه آزمايشهاى الهى براى پرورش و تربيت بشر است. همان گونه كه گداخته شدن «فولاد» در لهيب آتش و تحمّل ضربات پتك، موجب خالص شدن و آبديده گشتن آن مى‌شود، مشكلات زندگى بشر نيز سبب مى‌شود تا جوهره و ارزش انسانها پديدار شود، افراد ارجمند از بى‌مايگان و سست عنصران، امتياز يابند و در كوره حوادث، خالص و آبديده گردند.
البته آزمايشها، نه تنها با چهره‌هاى گوناگون سختى و مشقّت، صورت مى‌گيرد بلكه بر حسب ساير آيات، نعمتها و امكانات متنوع دنيا نيز وسيله آزمايش انسانها قرار مى‌گيرند.
پيروزى و سربلندى در پرتو صبر پيروزمندان سربلند در اين آزمونها كسانى هستند كه صبر مى‌كنند و قدم از عقيده حق و راه حقى كه دارند بازپس نمى‌كشند. آنان با ايمان به اينكه خداوند ناظر اعمال بندگان و مدافع مؤمنان است و پاداش اعمال شايسته را به خوبى مى‌دهد، مشكلات را با آغوش باز تحمّل مى‌كنند و لب به شِكوه نمى‌گشايند و از آنجا كه زندگى دنيا را در مقابل حيات اخروى دورانى زودگذر مى‌دانند، سختيها را ساده مى‌گيرند و از ضعيف شدن روحيه خود و ديگران جلوگيرى مى‌كنند و با اراده قوى «صبر جميل» را تجسّم مى‌بخشند.