«حمد» كلمه‌اى است كه مفاهيم «مدح» و «شكر» را نيز در خود دارد «١» و در عين حال با هر يك از آنها فرق دارد.
«شكر»، هميشه در برابر نعمتهاست «٢» ولى «حمد» هم در برابر كارهاى نيك و صفات جميل و هم در برابر نعمتهاست.
و نيز حمد به معناى ثنا و ستايش در برابر كار نيكى است كه ثنا شونده به اختيار خود انجام داده به خلاف كلمه «مدح» كه هم اين ثنا را شامل مى‌شود و هم ثناى برعمل غيراختيارى را مثلا گفته مى‌شود: «من فلانى را در برابر كرامتى كه دارد حمد و مدح كردم» ولى در مورد درخشش يك مرواريد و يا بوى خوش يك گل نمى‌گوييم آن را حمد كردم بلكه تنها مى‌توانيم بگوييم «آن را مدح كردم.» «٣» معناى «مالك يوم الدين» دين به معناى جزاء و يوم الدّين يعنى روز جزا كه همان روز قيامت است. مالك را «ملِك» هم خوانده‌اند كه به معناى «مالك امر و نهى و حكومت بر مردم» است. «٤» با آنكه خداوند، مالك دنيا و آخرت است، اما ذكر عبارت مالك يوم الدين، اشاره به اين است كه در آن روز ظاهر مى گردد كه مالكيت و حكومت مطلق، مخصوص خداست، بر خلاف اين دنيا كه مدعيان بسيارى وجود دارند. «٥» و نيز اشاره است به اينكه روز قيامت روزى است كه بطور كامل پاداش و كيفر هركس به او داده مى‌شود، برخلاف دنيا كه بطور معمول امكان جزاى كامل كردار نيك و بد وجود ندارد.