«قصاص» و لطايف آيه آن‌ وَ لَكُمْ فِى‌الْقِصاصِ حَياةٌ يا اولِى الْالْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ «١» اى خردمندان! در قصاص براى شما زندگانى است. باشد كه به تقوا گراييد.
قصاص در لغت به معناى پشت سر آمدن است و چون اولياى مقتول خواستار خونخواهى هستند و قاتل يا موضوع قتل را پيگيرى مى‌كنند، به آن قصاص مى‌گويند. «٢» آثار قصاص‌ الف- حكم قصاص در اسلام، وسيله‌اى قوى و قانونى براى جلوگيرى از هرج و مرج و خونريزى محسوب مى‌شود؛ به گونه‌اى كه طبق بيان آيه شريفه، حيات اجتماع در گرو اين حكم است. «قصاص»، ضامن حيات و ادامه بقاى انسانهاست؛ همان گونه كه عضو فاسد را براى حفظ بدن و شاخه‌هاى مزاحم را براى رشد گياه قطع مى‌كنند، حذف اشخاص خونريز از جامعه انسانى نيز كارى لازم و مطابق با حكم عقل و فطرت است.
ب- از سوى ديگر، اگر كسى كه قصد كشتن فرد ديگرى را دارد، بداند او را به عنوان قصاص خواهند كشت، به احتمال زياد از اين كار صرف نظر مى‌كند. به هر حال، نقش باز دارنده اين حكم قابل انكار نيست. عبارت آخر آيه نيز به همين مطلب اشاره دارد: «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» شايد شما از قتل بپرهيزيد.
ج- جامعه، بدون قصاص، دستخوش اضطراب افكار عمومى مى‌شود؛ زيرا هر كس فكر مى‌كند كه ممكن است او هم روزى در معرض اين خطر قرار گيرد و تنها اجراى حكم قصاص است كه موجب آرامش جامعه مى‌شود. «٣»