درس دوازدهم‌ عبرت از تاريخ‌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسيرُوا فِى الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبينَ «١» پيش از شما سنتهايى وجود داشت، پس در روى زمين گردش كنيد و ببينيد سرانجام تكذيب كنندگان چگونه بود؟
در اين جهان، سنّتهايى الهى نيز وجود دارد كه جنبه عمومى داشته و اختصاص به جامعه و ملّتى خاص ندارد و متعلق به گذشتگان هم نيست. در اين سنن، پيشرفت و تكامل جوامع با ايمان و مجاهد در راه خدا مطرح شده و شكست و نابودى جوامع بى‌ايمان و ملتهاى آلوده به گناه و ضد ارزشهاى الهى پيش بينى شده است.
آرى تاريخ، علل سقوط و تكامل، سعادت و شقاوت، كاميابى و ناكامى جامعه‌ها در قرون و اعصار گذشته را نشان مى‌دهد و اين، هشدارى براى آيندگان است.
از اين رو، قرآن، مسلمانان را دعوت به جهانگردى و ديدن آثار پيشينيان مى‌كند. امّا نه بسان جهانگردى توريستهاى هوسران و هوسباز امروز. قرآن جهانگردى را براى «عبرت از تاريخ گذشتگان» مطرح مى‌كند و در آيات متعددى اين مسأله را ياد آور مى‌شود.
گاه هدف از جهانگردى را (مانند همين آيه) ديدن عاقبت تكذيب كنندگان خدا و پيامبران مى‌داند:
«فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبينَ»، و گاهى نتيجه جهانگردى را ديدن سرانجام مجرمان‌