فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٨ - نخستين تدوين - همزاد تأسيس - فقه سياسى

٢. جهاد با دشمن و برقرارى امنيت در مرزهاى كشور و ايجاد حاكميت صحيح دولت در داخل كشور به نحوى كه دشمن نه قادر به تهاجم از طريق مرزها باشد و نه توان نفوذ در داخل و بهره‌گيرى از عوامل داخلى براى آشوبگرى و ايجاد بحران داشته باشد.

جهاد با ايجاد چنين امنيت مطلوب، زمينه رشد و ارتقاء استعدادهاى مادى و معنوى و امكان بهره‌گيرى از اين مواهب را فراهم مى‌آورد و موانع ناشى از شرائط رعب و وحشت را از سر راه دولت و مردم برطرف مى‌سازد.

٣. اصلاح مردم و هدايت مدبرانه ملت كه هدف اصلى رسالت اسلام و اقامه دولت اسلامى است. جالب اين است كه در متن عهدنامه بجاى اصلاح، كلمه استصلاح آمده است كه بيشتر به معنى طلب صلاح و از يك جانب و قبول صلاح از جانب ديگر بكار مى‌رود.

مفاد استصلاح اهلها اين است كه زمامدار مصر و هر كشور اسلامى ديگر بايد عملكردش بنحوى باشد كه زمينه‌اى فراهم نمايد تا خود مردم به سوى صلاح كشانده شوند و اجبارى در آن نباشد و اين امر خيرخواهانه و از سوز دل و طلب درونى و انگيزه باطنى حاكم انجام گيرد كه مردم خود بپسندند و راه صلاح را در پيش گيرند.

٤. آباد كردن بلاد و عمران كشور به آن معنى است كه امكان بهره‌گيرى شايسته از همه مواهب موجود در كشور فراهم گردد و زمينه استخراج و توزيع و مصرف عادلانه آنها مهيا شود. و اين مواهب ممكن است در زمين و منابع زيرزمينى و فلاحت و صنعت و آب و هوا و شرائط اقليمى، و يا در مردم و موقعيت جغرافيائى و امتيازها و امكانات ديگرى باشد كه هر كشورى بنحوى از آنها برخوردار مى‌باشد.

اهداف چهارگانه فوق كه انگيزه اعزام نماينده امام براى اقامه حكومت حق و عدالت در مصر بيان شده مى‌تواند در مورد هر فقيه عادل و مدبر و هر كشور و سرزمينى صدق كند.

شروحى كه بر عهدنامه مالك اشتر نوشته شده و معمولاً اين كار توسط فقها و