[١] . (إِذِ اِبْتَلى [٦] [٤] [٨] ; إِبْرٰاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمٰاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قٰالَ‌: إِنِّي جٰاعِلُكَ لِلنّٰاسِ إِمٰاماً قٰالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قٰالَ لاٰ يَنٰالُ عَهْدِي اَلظّٰالِمِينَ‌)١. هنگامى كه خداوند ابراهيم را با سخت ترين آزمايشها و حقيقتها امتحان نمود، و او همه آزمايشها را با موفقيت به اتمام رسانيد، به او گفت ترا به مقام امامت و پيشوائى مردم ارتقاء دادم. ابراهيم گفت از فرزندانم نيز بدين مقام نائل گردان. خدا گفت ميثاق امامت به ستمكاران نمى‌رسد.

[٢] . (وَ جَعَلْنٰا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا لَمّٰا صَبَرُوا وَ كٰانُوا بِآيٰاتِنٰا يُوقِنُونَ‌)٢. از آنان برخى را از امامان قرار داديم تا به امر ما هدايت‌گر باشند و اين موهبت بخاطر صبر و پايداريشان و نيز به جهت رسيدن به مرحله يقين بوده است.

[٣] . (لِئَلاّٰ يَكُونَ لِلنّٰاسِ عَلَى الله حُجَّةٌ بَعْدَ اَلرُّسُلِ‌)٣. تا مردم را بر خدا بهانه و صحبتى نباشد، بعد از رسولانى كه خدا فرستاده است. اين آيه گرچه در مورد رسولان است ولى ملاك احتياج به حجت را بيان مى‌كند كه در مورد امام رهبر نيز صادق است، و از سوى ديگر اين رسولان كه حجتهاى خدا بوده‌اند به دليل آيه اول، امامان نيز مى‌باشند.

پيامبر اكرم (ص) امام را راعى امت و مسئول جامعه اسلامى شمرده است (الامام راع و مسئول عن رعيته)٤، و بنا به گفته پيامبر (ص) امام سپرى مقاوم و دژى تسخيرناپذير است (الامام جنة) [٥] .

و نيز امام عادل را به خاطر عدالت و امامتش، آرميده در سايه لطف خاص الهى معرفى كرده است (سبعة يظلهم الله... امام عادل)٦.

حديث «الامام ضامن» [٧] اگر چه در مورد امامت نماز نقل شده ولى اطلاق آن شامل امامت جامعه نيز مى‌گردد و مفهوم آن وسيعتر از معنى مسئول است كه در حديث اول آمده است٨.

يكى از القاب پيامبر اسلام (ص) كه در ضمن كيفيت تحيت بر آن حضرت نقل

[١] . بقره، آيه ١٢٤.

[٢] سجده، آيه ٣٢.

[٣] نساء، آيه ١٦٥.

[٤] بخارى كتاب جمعه، باب ١١ و ترمذى كتاب احكام، باب ٦ و مسند احمد بن حنبل، ج ٣، ص ١٢١.

[٥] بخارى، كتاب جهاد ص ١٠٩ و مسند احمد بن حنبل، ج ٣ ص ٥٢٣.

[٦] ابن ماجه كتاب صيام، ص ٤٨ و بخارى، كتاب حدود، ص ١٩.

[٧] ابن ماجه، كتاب اقامه، باب ٤٧.

[٨] همان، باب ٢٥.