ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٦ - شام در گذر تاريخ
در برخى منابع تاريخى و روايى اهل سنّت، توصيفهاى عجيب و غريبى در مورد شام و اهالى آن وارد شده است، اين توصيفها تا چه حد درست است؟
يك عامل نفوذى يهود در ميان مسلمانان، به نام «كعب بن ماتع حميرى» كه بعدها به «كعب الأخبار» شهرت يافت، به هنگام فتح بيت المقدس تظاهر به اسلام كرد و همراه خليفه به مدينه آمد و مشاور اصلى خليفه شد.
او هرچه مىخواست، به عنوان اينكه در تورات يافته است، بيان مىكرد و چون مورد اعتماد خليفه بود، همگان به او استناد مىكردند.
بخارى از طريق زهرى نقل كرده كه «كعب الأحبار از راستگوترين محدّثانى است كه از كتب آسمانى حديث مىگويد». ١٥ معاويه مىگويد: «كعب، علم وافر چون درخت ميوه تناور داشت و ما از شيفتگان او بوديم و در حقّ او افراط مىكرديم». ١٦
كعب الأحبار نيز شيفته معاويه بود، آنقدر از او در نزد خليفه ستايش كرد كه خليفه او را به عنوان والى، روانه شام كرد. معاويه كه گاهى براى جعل يك حديث تا چهارصدهزار در هم اجرت مىداد، بيتالمال مسلمانان را در اختيار كعب الأحبار قرار داد. او نيز هزاران حديث در فضيلت شام و شاميان جعل كرد كه در همه كتب حديثى جاى گرفت.
ما در اينجا فقط به شمارى از اين احاديث مجعول در كتاب «تاريخ دمشق» اشاره مىكنيم:
كعب الأحبار از پيامبر اكرم (ص) روايت مىكند كه فرمود:
١. خداوند شام و اهل شام را تضمين كرده است؛ ١٧
٢. ايمان در شام مستقر است؛ ١٨
٣. شام، مركز دارالمؤمنين است؛ ١٩
٤. فرشتهها بالهاى خود را بر فراز شام گستراندهاند؛ ٢٠
٥. پيامبر براى شام و اهل شام از خداوند بركت طلبيد؛ ٢١
٦. نود درصد خير در شام است؛ ٢٢
٧. قرآن در سه مكان نازل شده است: مكه، مدينه و شام؛ ٢٣
٨. چون فتنهها پديدار گردد به شام پناه ببريد؛ ٢٤
٩. شام سرزمين محشر است؛ ٢٥
١٠. از قبرستان «باب الفراديس» هفتادهزار شهيد محشور مىشوند، كه شفاعت هر يك از آنها در حق هفتاد نفر پذيرفته مىشود. ٢٦
هر يك از اين احاديث مجعول را ابن عساكر از طرق مختلف و غالب آنها را از بيش از ده طريق روايت كرده است، كه سند آنها به كعب الأحبار، يا يكى از پرورشيافتگان مكتب او برمىگردد.
كعب الاحبار احاديث فراوانى در مورد دمشق جعل كرده است. او در اين احاديث دمشق را از شهرهاى بهشتى معرفى كرده، ٢٧ خيمه اسلام را برفراز دمشق نصب نموده، ٢٨ اهالى دمشق را همواره تابع حق و مدافع حق دانسته، ٢٩ لشكر شام را از سبز جامگان بهشتى برشمرده ٣٠ و پيشگويى كرده است كه روزى فرامىرسد كه در هر منطقهاى از مناطق روى زمين لشكرى از شام مستقر مىشوند كه از اسلام دفاع مىكنند، اگر آنها نباشد همه كافر مىشوند. ٣١
افراد سادهلوح اين سخنان را باور كردند و به لشكر شام پيوستند. بدين ترتيب، تعداد لشكر شام به سيصد و پنجاه هزار نفر بالغ گرديد. ٣٢ همين لشكر به اصطلاح مدافع حق بودند كه روزى در صفين با اميرمؤمنان (ع)، روزى با امام حسن مجتبى (ع) و روزى در كربلا با سالار شهيدان (ع) جنگيدند و روزى فاجعه حرّه را در مدينه پديد آورده و صفحات تاريخ را سياه كردند و روزى نيز در زير پرچم سفيانى گرد خواهند آمد و با حضرت بقيةالله (ع) درگير خواهند شد.
كعب الأحبار همچنين براى مركزيت دادن به شام، احاديثى جعل كرده، به تورات نسبت مىداد. او مىگفت:
١. در تورات مىيابم كه او محمّد بن عبدالله است، در مكّه متولّد مىشود، به طيبه (مدينه) هجرت مىكند، و سلطنتش در شام است. اين مضمون با چهارده طريق از او روايت شده است. ٣٣
٢. در كتاب خدا يافتم كه شام گنج خدا است و بندگان برگزيده خدا در شام هستند. ٣٤
٣. از قبرستان فراديس دمشق هفتادهزار شهيد برمىخيزد كه شفاعت هر يك از آنها در مورد ٧٠ نفر پذيرفته مىشود. ٣٥
٤. قبر حضرت موسى در دمشق است. ٣٦
٥. قبر مريم، قبور حواريون حضرت عيسى و گروهى از صحابه پيامبر در قبرستان دمشق است. ٣٧
ابن عساكر از تعدادى از اصحاب چون: بلال، ابوالدرداء،