اينكه در كلام معصومين (ع) حجامت مايه افزايش عقل، حافظه و درمان جنون معرفى شده است، نشان‌دهنده تأثيرات عميق روحى روانى آن است كه مكانيسم آن در حال حاضر بر ما پوشيده است. لازم به ذكر است كه بوعلى در «قانون» و رازى نيز در جلد اوّل كتاب «الحاوى» يكى از درمان‌هاى جنون را حجامت معرفى مى‌كند.

ط- حجامت و افزايش بينايى: رسول خدا (ص) فرمود: «بهترين عيد، عيد حجامت است كه چشم را جلا مى‌دهد و بيمارى را مى‌زدايد». ٢٢ امام صادق (ع) حجامت سر را شفاى ٧ بيمارى از جمله نابينايى چشم معرفى مى‌نمايد. ٢٣ و مى‌فرمايد: «هر كس حجامت كند و به خون اوّلين شاخ حجامت بنگرد از آبريزش چشم ايمن مى‌گردد تا حجامت ديگر فرا برسد». ٢٤

ى- حجامت دافع سموم از بدن: در روايات مفصلى از حضرت على (ع) نقل شده است كه فرمود: يهود زنى يهوديه را ترغيب كردند تا حضرت رسول (ص) را با يارانش به يك مهمانى كه در آن رؤساى يهود هم شركت داشتند، دعوت نمايد و با گوسفندى بريان كه با زهر آغشته شده بود، از حضرت و يارانش پذيرايى نمايد. وقتى گوسفند را نزد حضرت نهادند، كتف آن به سخن درآمد و گفت: اى محمد دست نگه دار، من مسمومم. حضرت به آن زن يهودى فرمود: «چرا چنين كردى؟» جواب داد: با خود گفتم اگر پيغمبر باشد، به او زيانى نمى‌رسد و اگر دروغ‌گوست قوم خود را از دست او راحت مى‌كنم. در اين لحظه جبرئيل نازل شد و دعايى را به رسول خدا آموخت كه بخواند. حضرت آن دعا را خواند و به يارانش هم تلقين نمود و بعد فرمود: «همه بخوريد و آنگاه دستور عمل حجامت را داد». ٢٥

شايد اگر تحقيقاتى در اين زمينه صورت گيرد، مشخص شود كه حجامت درمان مؤثرى براى بسيارى از مسموميت‌ها مى‌باشد.

برترى حجامت بر ساير روش‌هاى درمانى‌

از امام صادق (ع) روايت شده است كه فرمود: «گروهى از انصار نزد رسول خدا (ص) رفتند و گفتند: اى پيغمبر خدا، ما را همسايه‌اى است كه از درد دل مى‌نالد، آيا اجازه مى‌دهى كه ما او را درمان كنيم؟ پيغمبر فرمود: با چه او را درمان مى‌كنيد؟ گفتند: مردى يهودى است در نزد ما كه اين درد را درمان مى‌كند. فرمود: با چه؟ گفتند: شكم را مى‌شكافد و چيزى از ميان آن بيرون مى‌آورد. پيغمبر خدا را اين امر ناخوش آمد. براى بار دوم و سوم از او اجازه خواستند. پيغمبر فرمود هر چه مى‌خواهيد بكنيد. آنان يهودى را خواندند، او شكم بيمار را شكافت و چرك و كثافات بسيارى از آن بيرون آورد، سپس شكم را شستشو داد و پس از آن دوخت و دارو بر آن نهاد و بيمار تندرستى يافت. پيغمبر را از اين امر آگاه كردند. فرمود: همانا آنكه دردها را آفريد، دارو را نيز براى آنها آفريد و بهترين دارو، حجامت، فصد و سياه‌دانه است. ٢٦

اين روايت نشان مى‌دهد كه از ديدگاه طب اسلامى، جراحى را تنها به هنگام ضرورت و نااميدى از ساير روش‌هاى درمانى بايد انجام داد و شايد اگر تحقيقاتى در مورد تأثير حجامت در مواضع مختلف بدن بر روى بيمارى‌هايى كه طبّ رايج براى مداواى آنها دست به جراحى مى‌زند، صورت گيرد، به اين نتيجه برسيم كه حجامت مى‌تواند جايگزين برخى جراحى‌ها شود و شايد اينكه حضرت رسول (ص) با وجود موفق بودن جراحى و به تندرستى رسيدن بيمار باز بر حجامت و فصد تأكيد كرده‌اند، به اين علت بوده است كه حضرت به واسطه علم الهى، در آن زمان مى‌دانستند كه عمل جراحى حتى اگر موفق و صحيح باشد، بيمار را مستعد ابتلاء به عوارض مختلفى مى‌نمايد. از جمله اينكه امروز مشخص شده است كه شايع‌ترين علت انسداد روده، تشكيل مابدن‌هاى چسبنده به علت عمل‌هاى جراحى قبلى مى‌باشد.

پى‌نوشت‌ها: در دفتر مجله موجود است‌