ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥١ - ٣ اشتياق
بزرگمردى از فرزندانم ظهور مىكند. هنگامى كه پرچمش به اهتزاز درآيد، شرق و غرب جهان را روشن سازد. با ظهورش موجى از شادى و نور، عالمگستر مىگردد.[١]
اميدوارى در جايى است كه امكان نوميدى وجود دارد و يا مىتواند پديدار شود. اميد، معطوف به نجات است و خروج از ظلمات، مرض، جدايى، غربت يا بندگى را شامل مىشود. اميد، توكل به غلبه نهايى حق و عشق الهى است. اميدوارى، موجب جلوگيرى از يأس و سرخوردگى مىشود.
اميد بيشتر در بعد شناختى انسان مؤثّر است و در سه محور اهداف، بينش و تفكّر نمايان مىگردد:
١- ١. اهداف: مسير حركت انسان را اهدافش مشخّص مىكند. اميد در زندگى انسان، موجب مىشود تا بتواند براى خود اهدافى را در نظر بگيرد. انسان منتظر، با اميد به ظهور نور و عدالت- در حقيقت-
اهداف كلان زندگى خود و جامعه را، با رويكرد به نصرت الهى[٢] پيروزى و بهروزى و غلبه حق بر باطل[٣]، گسترش عدالت: «يملأ الله الأرض به قسطاً و عدلًا كما ملئت ظلماً و جوراً.»[٤] و بالاخره فراگيرى هدايت، لطف و رحمت [٥] مشخّص مىكند.
٢- ١. بينش: پس از تعيين اهداف كلان، اميدوارى، به انسان بينشى عطا مىكند كه در مسير خود بنبستى نمىبيند و همواره با خلاقيت و نوآورى راههاى نوينى را آزمون مىكند.
امام سجاد (ع) فرمود:
انتظار ظهور حضرت امام مهدى (عج) از بزرگترين گشايشها است. اميد، هميشه دريچههاى جديدى به روى انسان مىگشايد.[٦]
٣- ١. تفكّر: در مرحله سوم، براى رسيدن به اهداف درازمدت (كلان) و كوتاهمدت (خرد) نيازمند برنامهريزى و طراحى عملياتى هستيم تا بتوانيم از امكانات و سرمايههاى موجود به نحو بهينه استفاده كنيم و گام به گام به مقصود نزديك شويم. اميد در اين مرحله نيز، موجب مىشود كه افكار خود را در راستاى اهداف موردنظر تمركز بخشيم و برنامهريزى مطلوبى داشته باشيم.
٢. آمادگى
انتظار، آمادگى براى استقبال و همراهى منتظر را مىطلبد و بدون آن به بار نمىنشيند. بنابراين بايد در مسابقه آمادگى و سبقتجويى[٧] كه در ابعاد عملى، صبر، پارسايى و نظامى، نمايان مىشود شركت جست.
١- ٢. صبر: آمادگى براى انتظار، به اين معنا است كه توانايى و بردبارى بر تأخيرها و شكيبايى بر مشكلات ناشى از غيبت را داشته باشيم.
خداوند متعال مىفرمايد:
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ.[٨]
قطعاً همه شما را با چيزى از ترس، گرسنگى و كاهش در مالها و جانها و ميوهها آزمايش مىكنيم، و بشارتده به استقامتكنندگان.
صبر، بر امتحان و بلاهاى سخت، ترس، گرسنگى و فقدان عزيزان- به ويژه بر مشكلات زمان غيبت و نزديك ظهور- تفسير شده[٩] و استقامت در اين مشكلات، شرط آمادگى براى انتظار تا ظهور است.
٢- ٢. پارسايى: شرط دوم آمادگى، ايجاد تمهيدات اخلاقى و شايستگىهاى فردى براى همراهى حضرت است. در حقيقت، معناى انتظار و آمادگى براى ظهور، اين است كه انسان خود را از هرگونه قيد و بند (درونى و بيرونى) آزاد سازد و سبكبار و سبكبال آماده حركت باشد و اين امر، مستلزم پارسايى، زهد و تقوا است و شايستگى در پرتو عمل صالح مىخواهد.
امام صادق (ع) فرمود:
براى صاحبالامر، غيبتى طولانى است. در اين دوران، هركس بايد تقوا پيشه سازد و به دين خود چنگ زند.[١٠]
همچنين مىفرمايد:
هركس دوست دارد، در شمار اصحاب حضرت قائم باشد، بايد منتظر باشد و پارسايى پيشه سازد و به اخلاق نيكو رفتار كند.[١١]
آيات سوره عصر نيز درباره حضرت امام مهدى (ع) تأويل شده است.[١٢]
٣- ٢. نظامى: بعد سوم از آمادگى، ايجاد آمادگىهاى جسمانى و فراهم آوردن ابزار و وسايل مناسب (ساز و برگ نظامى) براى مبارزه و تقابل با دشمنان است.
امام كاظم (ع) فرمود:
هر كس اسبى را به انتظار امر ما نگاه دارد و به سبب آن، دشمنان ما را خشمگين سازد، در حالى كه منسوب به ما است؛ خداوند روزىاش را فراخ گرداند و به او شرح صدر عطا كند و او را به آرزويش برساند و در رسيدن به خواستههايش يارى كند[١٣].
اسب- احتمالًا- به عنوان تمثيلى از تمهيدات نظامى متناسب است كه بايد در هر زمان- مطابق با شرايط و مقتضيات- فراهم گردد.
٣. اشتياق
ابعاد عاطفى انتظار كه در حقيقت نقطه اوج انتظار و گرمى و حرارت آن به شمار مىآيد، اشتياق است. منتظر كسى است كه چون خاكِ تشنه نيازمند آب است:
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ.[١٤]
بگو: به من خبر دهيد، اگر آبهاى [سرزمين] شما در زمين فرو رود، چه كسى مىتواند آب جارى و