ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٧ - ٩ خروج جنبنده اى از زمين
يَوْمٍ عَظِيمٍ.» (مريم (١٩)، ٣٧) روايات، اين آيه را به ظهور فرقههاى مختلف در جهان اسلام مربوط دانستهاند كه در آخرالزمان پديد آمده، موجب اختلافهاى بسيار خواهند شد.[١] آيه «يَلْبِسَكُمْشِيَعاً وَ يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ» (انعام (٦)، ٦٥) نيز به وقوع اختلافها و قتل و كشتار در آخرالزمان تفسير شده است.[٢] بر اساس روايتى، آيه «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ ...» (بقره (٢)، ١٥٥) به ترس و ناامنى، گرسنگى و قحطى و فقر و كشتار در آخرالزمان اشاره دارد.[٣]
٣. ظهور دجّال:
درهرسه دين آسمانى يهود، مسيحيت واسلام، ظهورفاسدترين ومخرّبترين جريان منحط در طول تاريخ، پيش بينى و از خطر آن پرهيز داده شده است.[٤] دجّال كه تجسّم كفر، فريب و گمراهى است، در آخرالزمان ظاهر شده، مردم را به پرستش خويش مىخواند. برخى از مفسّران، تفسير آيه «لَخَلْقُالسَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ» (غافر (٤٠)، ٥٧) را به ظهور دجّال ناظر دانستهاند كه درديد مردم، عظيمترين موجود جلوه مىكند؛[٥] در حالى كه
خداوند، او را از بسيارى مخلوقات ديگر كوچكتر مىشمارد.[٦] سرانجام اينپديده به دست عيسى (ع) محو و نابود خواهد شد.[٧]
٤. وقوع مصائب:
برخى از آيات عذاب بر كافران و گنهكاران آخرالزمان كه نزول عذاب را انكار مىكنند؛ تطبيق داده شده است: «إِنْأَتاكُمْ عَذابُهُ بَياتاً أَوْ نَهاراً ما ذا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ». (يونس (١٠)، ٥٠) «فَإِذانَزَلَ بِساحَتِهِمْ فَساءَ صَباحُ الْمُنْذَرِينَ». (صافات (٣٧)، ١٧٧).[٨]
با استفاده از آيه ٦٥ انعام (٦)، برخى از اين عذابها بدين شرح گزارش شدهاند: صدايى هراسناك و دود در آسمان و حاكمان ستمگر: «قُلْهُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ»، فرو رفتن برخى انسانها در زمين. «أَوْمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ»، اختلافات بسيار در دين، «أَوْيَلْبِسَكُمْ شِيَعاً» قتل و كشتار «وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ». در اين دوره زمانى،[٩] ترس و ناامنى، گرسنگى و قحطى و فقر و كشتار نيز بسيار رخ خواهد داد:
«وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ ....».[١٠]
٥. خروج سفيانى:
بيشتر مفسّران، از ظهور لشكرى طغيانگر كه در «آخرالزمان در كشورهاى اسلامى به ستم و تعدّى پرداخته، سرانجام در صحرايى بيرون از مكّه، گرفتار عذاب الهى مىشوند»، خبر داده و آيه «وَلَوْ تَرى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكانٍ قَرِيبٍ» (سبأ (٣٤)، ٥١) را درباره آن لشكر دانستهاند. در روايات شيعه و سنّى، نام رهبر اين لشكر، سفيانى ذكر شده است.[١١] آيه «أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ ....» (نحل (١٦)، ٤٥) نيز كه توطئهگران را به فرو رفتن در زمين تهديد مىكند، بر لشكر سفيانى تطبيق داده شده است.[١٢] آيه «... آمِنُوا بِما نَزَّلْنا مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها» (نساء (٤)، ٤٧) نيز درباره بازماندگان لشكر سفيانى تأويل شده كه صورتهايشان معكوس گشته، پشت سرشان قرار مىگيرد.[١٣]
٦. نداى آسمانى:
بنابر روايات شيعه، جبرئيل نخستين كسى است كهبا امامزمان (عج) بيعت كرده و با صدايى بلند به گونهاى كه به گوش همه جهانيان برسد، اين آيه را تلاوت مىكند:
«أَتىأَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ؛ فرمان خدا رسيد؛ پس ديگر شتاب مكنيد». (نحل (١٦)، ١).[١٤]
آيه «وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنادِ الْمُنادِ مِنْ مَكانٍ قَرِيبٍ\* يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ذلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ» (ق (٥٠)، ٤٢٤١) نيز به اين حادثه، تأويل شده است.[١٥]
٧. ظهور منجى بزرگ بشر:
مهمترين رخداد آخرالزمان، ظهور دوازدهمين امام شيعيان براى رهايى انسانهاست: «جاءَالْحَقُّ وَ زَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً.» (اسراء (١٧)، ٨١) اين آيه كه از پيروزى چشمگير حق بر باطل سخن مىگويد، در روايات به ظهور مهدى (عج) تأويل شده است.[١٦] آيه ١٤٨ بقره (٢). آيه «أَيْنَما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً» نيز بر ياران نخستين مهدى (عج) كه خداوند آنان را گرداگرد حضرت حاضر مىسازد، تطبيق داده شده است.[١٧] آيه «فَإِنْيَكْفُرْ بِها هؤُلاءِ فَقَدْ وَكَّلْنا» آيه «بِهاقَوْماً لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ»[١٨] (انعام (٦)، ٨٩) نيز چنين است.
٨. نزول عيسى (ع):
يكى از رخدادهاى آخرالزمان، فرود آمدن عيسى (ع) از آسمان است: «وَإِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَةِ فَلا تَمْتَرُنَّ بِها» (زخرف (٤٣)، ٦١)، «وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ.» (نساء (٤)، ١٥٩) مفسّران با استفاده از اين آيات، ظهور دوباره عيسى (ع) در آخرالزمان راپيشبينى كردهاند[١٩] و در روايات نيز تصريح شده كه وى در بيتالمقدّس به نماز جماعت امامزمان (عج) اقتدا و در جنگهاى ايشان نيز شركت خواهد كرد.[٢٠] براساس اين تفسير، فرود آمدن عيسى (ع) از آسمان، يكى از نشانههاى نزديكى قيامت شمرده شده و از ايمان آوردن همه اهل كتاب به حضرت عيسى (ع) در آخرالزمان كه يكى از فرماندهان امامزمان به شمار مىرود، خبر داده شده است.
٩. خروج جنبندهاى از زمين:
قرآن با رمز و ابهام از خروج جنبدهاى حكايت مىكند كه هنگام رويگردانى مردم از معنويّت، از زمين خارج شده، با