ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣ - پايان تاريخ
انقلاب اسلامى، نقطه عطف بزرگى در تاريخ حيات مردم اين سرزمين و تمامى ساكنان سرزمينهاى اسلامى بود. واقعهاى شريف كه زنگ تاريخ جديدى را به صدا درآورد. تاريخى به نام دين، بهنام خدا كه در ذات خود و با خود نقد بنيادين فرهنگ و تمدن استكبارى را به همراه داشت.
«موعود» ضمن بزرگداشت ياد و خاطره تمامى مردان و زنانى كه طلايهدار اين نهضت بزرگ بودند و با ذكر نام بلند امام و رهبر اين انقلاب «حضرت امام خمينى (ره)» كه اميدوارى بزرگش پيوند اين نهضت با انقلاب جهانى امام عصر (ع)، بود اين شماره از مجله را به موضوع «پايان تاريخ» اختصاص داده است.
عبارت «پايان تاريخ» به معنى و مفهوم «پايان و سرنوشت حيات انسان» عمرى به درازاى حيات بشر بر كره خاك دارد. سؤالى كه ذاتى وجود آدمى است و گاه با نگرانى و دلواپسى مطرح مىشود. اين سؤال همه آدميان است مشروط به آنكه لايههاى خاكستر غفلت و دم غنيمتدانى و لذتطلبى آن را نپوشانده باشد.
Eschatology
به معنى «پايانشناسى»، شاخهاى از الهيات است كه به موضوعات و مباحث مربوط به رويدادهاى نهايى تاريخ دنيا يا بشريت مىپردازد. خاستگاه و سرمنشأ اين امر (يعنى فرجام تاريخ و حيات بشر) را به طور مشخص در ميان سه آئين اصلى يهوديت، مسيحيت و اسلام مىتوان جستجو كرد. موضوع «آخرالزمان» به معنى پايان دوران جهان و آغاز قيامت كبرى نيز در زمره يكى از اين مباحث است كه همواره و در طى همه قرون و اعصار ذهن و زبان آدمى را در ميان همه اقوام، ملل و نحل به خود مشغول داشته است.
جمله ملل در انتظار دورانى بودند كه در آن همه ناملايمات و تباهىها از عرصه حيات آدمى برچيده شده و زمينههاى بسط عدالت، آسودگى، آرامش و نعمت براى همه آفريدههاى خداوند فراهم مىشود.
طى چند دهه اخير، رخدادها و وقايع گوناگونى زمينههاى گفتگوى فراگير درباره «پايان تاريخ» را فراهم آورده است چنانكه امروزه اين انديشه در همه سطوح و در ميان عموم اقوام و ملل مطرح و جارى است.
پايان هزاره دوم، بحرانهاى فراگير، به بنبست رسيدن فرهنگ و تمدن غربى و مأيوس شدن مردم جهان از دستيابى به عدالت از طريق ايدئولوژىهاى سياسى و بالاخره جارى شدن شرايط تاريخى ويژه و متفاوتى نسبت به چند قرن گذشته بر مقدورات و مقدرات انسان، زمينههاى گفتگوى رو به تزايد درباره سرنوشت بشر و سرانجام او را فراهم نمود چنانكه اين موضوع دستمايه خلق بسيارى از آثار فرهنگى و هنرى شد و اذهان بسيارى از فرهيختگان را بيش از پيش متوجه و متذكر «پايان تاريخ» به صورت عام و ظهور منجى و موعود منتظر به صورت خاص نمود.
بىگمان حسب حوزههاى مختلف نظرى و جريانهاى مختلف فرهنگى دريافتها و تفاسير گوناگونى از اين موضوع فراروى عموم مردم است. چنانكه رسانههاى عمومى گونههاى مختلف اين دريافتها را در هيأت فيلم، كتاب، مطبوعات و سرفصلهاى دروس آكادميك عرضه مىدارند.
موضوع «پايان تاريخ» سؤالات مختلفى را متبادر به ذهن مىسازد:
١. آيا «پايان تاريخ» به معنى پايان يافتن تاريخ تفكر و فرهنگ تمدن غربى است؟ و بشر الزاماً دير يا زود خود را جارى در جريان تاريخى جديد خواهد يافت؟
٢. آيا «پايان تاريخ» به معنى پايان يافتن فرصت بشر براى سير و سفر در عرصه خاك و زيست اين جهانى است و بشر به زودى ناظر واقعه بزرگ «قيامت» خواهد بود؟
٣. آيا «پايان تاريخ» چنانكه ايدئولوگهاى نظام ليبرال سرمايهدارى آن را تبليغ مىكنند به معنى ظهور كاملترين و آخرين دستاورد فرهنگى و مدنى در هيأت مدينه سرمايهدارى امريكايى است و بشر ناگزير مىبايست دست از تلاش و كوشش برداشته و بدان تن دهد؟
٤. آيا «پايان تاريخ» به معنى و مفهوم پايان عصر سياه عصيان و خودمدارى است و به زودى منجى موعود همه اديان ظهور خواهد كرد.
هر يك از پرسشها موضوع بحثهايى مفصل و جدى است كه از كنار آن به سادگى نمىتوان گذشت.
اهميت موضوع مورد بحث و نسبت آن با موضوع خاص «آخرالزمان» و «ظهور منجى» ما را بر آن داشت تا با درج سلسله مقالات و گفتوگوهايى كه جملگى حاصل تأمل و مطالعه جدى برخى از صاحبنظران حوزه دين و فرهنگاند مخاطبان خويش را به تأمل در اين باره فرا بخواند زيرا، مردم و به ويژه جوانان اين سرزمين بيش از همه مستعد پيگيرى اين موضوعاند و حوادث گوناگون و جريانات سياسى و اجتماعى گستردهاى آنها را در حلقه خويش گرفتار آورده كه ناگزيرند با چشم باز و همراه با نوعى فرهيختگى به آنچه پيرامونشان مىگذرد بنگرند.
درك درست اين امر همه ما و از جمله متوليان امور فرهنگى، سياسى و اجتماعى اين سرزمين را متذكر آن مىسازد كه با توجه به همه آنچه كه در عالم رخ مىدهد و با تأمل درباره شرايط تاريخى ويژهاى كه بر حيات كل ساكنان كره خاك سايه افكنده مىبايست درباره اين سرزمين، ساكنان آن و مقصد و مطلوبى كه بايد براى رسيدن به آن از همه مقدورات خود استفاده كنند بينديشند و با گذر از صورتها متذكر حقيقت جارى در پهنه هستى شوند؛ شايد كه در وقت فرود پيك پى خجسته ايمان و رستگارى جملگى بيدار و مهيا باشيم. انشاءالله
سردبير