ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - ١- ٢ جهان شمولى
العباد عبادة يسعهم عدله. به يمحق الله الكذب و يذهب الزمان الكلب و به يخرج ذلّ الرقّ من أعناقكم.[١]
خداوند به وسيله مهدى براى امت گشايش حاصل مىكند. او دلهاى بندگان را با عبادت پر مىكند و عدالتش را بر آنها دامنگستر مىسازد. خداوند به وسيله او دروغ و دروغگويى را ريشهكن مىكند و خوى درندگى و ستيزهجويى را از بين مىبرد و طوق ذلت و بردگى را از گردن شما برمىدارد.
در روايت ديگرى از امام على (ع) تصريح شده كه در زمان ظهور امام مهدى (ع) عدالت بر جهان درون انسانها نيز حاكم مىشود و همه به صلاح و رستگارى روى مىآورند:
... يملاء الارض عدلًا و قسطاً و نوراً و برهاناً، يدين له عرض البلاد و طولها، لايبقى كافر إلّا امن، ولا طالح إلّا صلح و تصطلح فى ملكه السباع.[٢]
... او زمين را از عدل و قسط و نور و برهان پر مىكند، طول و عرض جهان برابر او تسليم مىشود. هيچ كافرى نمىماند مگر اينكه ايمان مىآورد و هيچ نابكارى نمىماند مگر اينكه به صلاح و پرهيزگارى مىگرايد. در دولت او درندگان نيز از در سازش با يكديگر درمىآيند.
٣- ١. عدالت در رابطه انسان با ديگران
برخى ديگر از روايات به سومين مصداق ظلم؛ يعنى ستم و تجاوز به ديگران توجه كرده و از ميان برداشتن همه روابط ظالمانه موجود در جوامع انسانى را به عنوان يكى ديگر از مظاهر عدل مهدوى برشمردهاند. از جمله در روايتى كه از امام رضا (ع) نقل شده در توصيف «قائم اهلبيت» چنين آمده است:
يطهّر الله به الارض من كلّ جور، و يقدّسها من كلّ ظلم ... فإذا خرج أشرقت الارض بنور ربّها و وضع ميزان العدل بين الناس فلا يظلم أحد أحداً.[٣]
خداوند به وسيله قائم، جهان را از هرگونه ناروايى پاكيزه و از هرگونه ستم پيراسته مىسازد ... آنگاه كه او قيام كند زمين به نور پروردگارش روشن مىشود؛ ميزان عدل را در ميان مردم برپا مىسازد و هيچكس به ديگرى ستم روا نخواهد داشت.
٢. گستره عدالت موعود
گستره عدالت موعود را با دو نگاه مىتوان مورد بررسى و تجزيه و تحليل قرار داد: نخست با يك نگاه كلان؛ در اين نگاه آنچه مورد توجه قرار مىگيرد فراگيرى عدالت آن حضرت و گسترش آن در جاى جاى كره خاك است. دوم، با يك نگاه جزيى و موردى؛ در اين نگاه علاوه بر جهان شمولى و توسعه عام و فراگير عدالت موعود، حاكميت عدالت بر شئون مختلف حيات انسان نيز مورد توجه قرار مىگيرد. به بيان ديگر در نگاه دوم، حاكميت عدالت مهدوى بر هر يك از روابط فرهنگى، سياسى، اقتصادى و حقوقى جوامع انسانى به تفكيك مطالعه و بررسى مىشود.
در اينجا تلاش خواهيم كرد گستره عدالت موعود را با توجه به دو نگاه ياد شده، از منظر روايات مورد بررسى قرار دهيم
١- ٢. جهانشمولى
از بررسى رواياتى كه در زمينه ويژگىهاى عصر حكومت جهانى امام مهدى (ع) وارد شدهاند، چنين برمىآيد كه در آن عصر، جهان با همه وسعتش در دايره حاكميت عدل مهدوى قرار گرفته و هيچ كجاى جهان از حوزه نفوذ عدالت موعود خارج نمىماند.
از مهمترين روايتهايى كه با توجه به آنها مىتوان به جهانشمولى عدالت مهدى پى برد، روايتهاى متواترى است كه از شيعه و اهل سنت نقل شده و در آنها تصريح شده است كه امام مهدى (ع) جهان را پس از آنكه از ظلم و ستم پر شده از عدل و داد آكنده مىسازد.
پيش از اين به چند مورد از اين روايات اشاره كرديم و از اين رو از