از رواياتى كه محدثانى چون مرحوم صدوق و نعمانى از حضرت صادق، عليه السلام، آورده اند استفاده مى شود پرچم خاصى كه جبرئيل در جنگ بدر براى رسول خدا، صلى الله عليه و آله، از بهشت آورده بود همان پرچم كه خصوصياتى داشت و اميرالمؤمنين، عليه السلام، آن را در جنگ جمل گشود و فتح نصيب آن حضرت شد سپس آن را پيچيد و به دست فرزندش حضرت حسن، عليه السلام، داد به عنوان يكى از ذخائر و مواريث بيت رسالت در نزد ائمه، عليهم السلام، باقى بود و كسى دگر آن را نگشود تا سرانجام به دست قائم اين خاندان مهدى آل محمد، عجل الله تعالى فرجه، صاحب «العلم المنصوب» گشوده شود.[٢]

ممكن است از اين جمله معناى كنايى آن اراده شود و چيزى هم در تقدير نباشد. بلكه پرچم برافراشته كنايه از مقام هدايتى آن حضرت باشد.[٣]

همان طور كه پرچم در هر كجا قرار گيرد همه گرد او جمع مى شوند و موجبات رهايى از گمراهى را فراهم مى آورد، آن وجود مقدس علم منصوب است. خدا او را براى هدايت و ارشاد خلق برافراشته است و هر كجا بويى از ديار آن جان جانان به مشام جان رسد سايه هماگستر هدايت مشاهده مى شود.

آرى، آن وجود مقدس علم منصوب است؛ پرچم برافراشته هدايت است؛ حتى در عصر غيبت. تنها شرطش اين است كه انسان در مقام برآيد و خود را در معرض آن علم قرار دهد. اگر كسى طالب هدايت باشد در هر زمانى و مكانى كه باشد لطف حق شامل حالش مى شود و به عنايت علم منصوب آن كسى كه خدا او را براى هدايت خلق به جا گذارده است مهتدى خواهد شد.

٢. و العلم المصبوب‌

توضيح اين جمله از عهده امثال ما بيرون است. چه بگوييم و بشنويم؟ چه بنويسيم و بياوريم؛ نسبت به علم مصبوب؟! از اين جهت كه جمله را خالى از شرح نگذاشته باشيم با نم مركب كه از نوك قلم تراوش مى كند به يم علم منصوب اشارتى مى آوريم و الا، جهل مصبوب را چه حد آن كه سخنى در علم مصبوب آورد؟!

اين جمله همانند جمله قبل دو احتمال دارد: يكى اين كه مضافى در تقدير باشد؛ يعنى: ذوالعلم المصبوب (صاحب دانش ريخته شده) و ديگر اين كه چيزى حذف نشده باشد. با توجه به اين معنا، به آن وجود مقدس به عنوان علم مصبوب سلام مى كنيم.

«مصبوب» اسم مفعول از ماده «صب» است. صب در لغت به معناى ريزش است و هر مصبوبى صابى لازم دارد. هر ريخته شده ريزنده اى دارد. صاب اين علم مصبوب و ريزنده اين دانش ريزان كيست؟ جز ذات مقدس الاهى كسى در اينجا مقام صابى و ريزندگى ندارد. خدا صاب است و امام عصر، عليه السلام، علم مصبوب و صاحب علم ريخته شده يا نفس علم ريخته شده است. هر كدام از دو احتمال باشد بيان گر مقام علمى‌