چيزى كه هست اين است كه اگر كسى دعايى را انشا كند، حق ندارد آن را به معصوم نسبت دهد و نمى تواند به استحباب خواندن آن در زمان يا مكان خاصى فتوا دهد. و اگر دعايى از معصوم رسيده، نمى تواند در آن تصرف كند و چيزى را بر آن بيفزايد. و لذا علماى بزرگوار و محدثان عاليمقدار در كتب ادعيه و زيارات تلاش فراوان كرده اند كه نسخه بدلها را ثبت كنند تا اختلافات موجود در نسخه هاى خطى از بين نرود، و نسلهاى بعدى بتوانند با تلاش و كنكاش بيشتر متن مورد اعتمادترى را به دست آورند.

از اين رهگذر اگر مفاتيح الجنان را مورد دقت و بررسى قرار دهيد، ملاحظه خواهيد نمود كه در هر صفحه از صفحات آن چندين نسخه بدل در كنار آن ثبت شده، تا راه رسيدن به متن صحيح و عبارت ماثور از بين نرود.

محدث قمى پس از زيارت وارث، بحث مفصلى كرده كه در كتابى يك جمله بر متن زيارت وارث افزوده شده و بشدت از آن نهى كرده و هشدار داده است.[٢]

محدث نورى كتاب مستقلى در اين رابطه تاليف كرده، همه طبقات را عموما و اهل منبر را خصوصا از كم و زياد كردن كلمات ماثور از معصوم، عليه السلام، برحذر داشته است.[٣]

\*\*\*

آيا دعاى ندبه با عقل منافات دارد؟

معترض مى گويد: اين دعا را در هزاران مكان، از مساجد، تكايا، مشاهد مشرفه، اماكن متبركه و منازل شخصى، به صورت فردى و دسته جمعى مى خوانند، آيا امام زمان، عليه السلام، در همه آنها حاضر و ناظر است؟

سپس اضافه مى كند: در كتاب «كافى»، باب زيارة النبى، صلى الله عليه و آله، منقول است كه رسول خدا فرمود:

من سلام امتم را از راه دور نمى شنوم، بلكه ملائكه الهى به من مى رسانند!

در پاسخ بايد عرض كنم:

اولا: جناب معترض حديث وارد در كتاب شريف «كافى» را تحريف كرده است، در كافى دو حديث در اين رابطه هست كه متن آنها را در زير مى آوريم:

١- امام صادق، عليه السلام، خطاب به اصحاب خود فرمود:

مروا بالمدينة فسلموا على رسول الله، صلى الله عليه و آله، من قريب، و ان كانت الصلاة تبلغه من بعيد.

مسير خود را از مدينه قرار دهيد و به رسول اكرم، صلى الله عليه و آله، از نزديك سلام كنيد، اگر چه از دور هم درود و تحيت به آن حضرت مى رسد.[٤]

٢- و در حديث ديگرى فرمود:

صلوا الى جانب قبر النبى، صلى الله عليه و آله، و ان كانت صلاة المؤمنين تبلغه اينما كانوا.

در كنار قبر پيامبر، صلى الله عليه و آله، صلوات و سلام بفرستيد، اگر چه مؤمنان در هر كجا باشند، صلوات و سلامشان به آن حضرت مى رسد.[٥]

برخلاف نقل معترض، هر دو حديث شريف دلالت مى كنند براين كه در هر نقطه عالم به حضرت رسول اكرم، صلى الله عليه و آله، عرض ادب شود، به آن حضرت مى رسد، اگر چه شايسته آن است كه مؤمنان رحل سفر بربندند و به سرزمين مدينه شرفياب شوند و از نزديك عرض ادب نمايند.

ثانيا: مطابق احاديث فراوان همه دنيا در مقابل امام، عليه السلام، همانند كف دست اوست و چيزى در شرق و غرب جهان نيست كه از امام پوشيده باشد، چنانكه امام صادق، عليه السلام، در اين رابطه مى فرمايد:

ان الدنيا لتمثل الامام فى مثل فلقة الجوز، فلا يعزب منها شى ء، و انه ليتناولها من اطرافها، كما يتناول احدكم من فوق مائدته مايشاء.

همه دنيا در برابر امام، عليه السلام، همانند يك قطعه گردو جلوه مى كند، چيزى از آن از امام پوشيده نمى باشد، و امام در هر گوشه آن هرگونه بخواهد، تصرف مى كند، چنانكه يكى از شما آنچه را بخواهد از روى سفره خود برمى دارد.[٦]

و در حديث ديگرى فرمود:

انه اذا تناهت الامور الى صاحب هذا الامر رفع الله تبارك و تعالى له كل منخفض من الارض، و خفض له كل‌