ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٥ - سرزمين عجايب
را شكل دهند. به اين ترتيب، سرمايه اجتماعى را كه در دنياى واقعى شايد از آن برخوردار نباشند، در دنياى مجازى به دست مىآورند و توانايى برقرارى ارتباط و اظهار نظر و بحث و گفتوگويى را كسب مىكنند كه به تقويت عزّت نفس منجر مىشود. همچنين اين تغيير ارتباطات و سوق پيدا كردن به سمت خصوصيات اكتسابى، اشكال سنّتى اقتدار در جامعه را تضعيف مىكند.
سرزمين عجايب
گفتيم كه اينترنت صرفاً يك ابزار خنثى نيست؛ بلكه فضايى است كه در آن زندگى مىكنيم. حال بايد ببينيم كه اين فضا چه ويژگىهايى دارد و چه تأثيراتى بر زندگى مىگذارد. فضاى اينترنت، دو قطبى تازه جهان واقعى (مادّى) و جهان مجازى را ايجاد كرده است. هر چند اين جهان مجازى اساساً ساخته دست انسانهاست و موقعيت بيرونى و هستىشناختى متفاوتى ندارد، امّا ظرفيتها و اشكال تازهاى از زندگى و ارتباطات انسانى را فراهم كرده است. دنياى اينترنت تبديل به دنيايى مىشود كه مىتواند شكلدهنده نقشهاى تازه باشد و هركس، صرف نظر از نقشى كه در دنياى واقعى دارد، مىتواند نقشهاى مختلفى را در فضاى سايبر بر عهده بگيرد و تجربه كند.
مجموعه عناصر و كاربردهاى اينترنت، مانند وبسايتها، وبلاگها، شبكههاى اجتماعى، پستالكترونيكى، ابزارهاى چت، موتورهاى جستوجو، سرويسهاى انتقال فايل و غيره) و مجموعه كاركردهايى كه مىتوان از اينترنت انتظار داشت، مانند خريد و فروش، آموزش، سرگرمى و بازى، دولت الكترونيك، برقرارى ارتباط و غيره، شكلدهنده يك زندگى مجازى براى كاربران آن مىشود.
اين مجازى شدن مىتواند منجر به مجازىگرايى شود؛ يعنى ايجاد ذهنيّت متفاوت، انتظارات و تعاملات نو و وسعت ذهنى ناشى از كاربرد اين ابزارهاى مجازى. مجازى شدن، دوره و بستر جديد از كار و تلاش و زندگى و يك قالب و فضاى موازى در كنار جهان فيزيكى ايجاد مىكند.[١]
اينترنت، نوع شيفتگى خاصّ خود را به وجود مىآورد؛ شبيه شيفتگى به قوم و قبيله و شهر و كشورى كه هركس به آن تعلّق دارد. اينترنت به كاربران خود وجهه اجتماعى يا هويّت مىدهد و استفاده از اينترنت، موجب تمايز اجتماعى مىشود؛ تمايزى كه از يك طرف، مجموعه كاربران را به هم نزديك مىكند و از سوى ديگر، ميان آنها و غيركاربران فاصله ايجاد مىكند. پيوندهاى اجتماعى كه در محيط اينترنت به وجود مىآيد، نوعى پيوند است كه مستلزم جدا شدن از پيوندهاى پيشين اجتماعى و پيوستن به پيوندهاى تازه است كه در بطن خود، نوعى وحدت نظر را ايجاب مىكند. براى وحدت نظر داشتن بايد ارتباط برقرار كرد و براى ارتباط داشتن، بايد از هم جدا شد.[٢] بنابراين اينترنت رابطه جديدى را در پيوندهاى اجتماعى وارد مىكند و در عين حال پيوندهاى پيشين اجتماعى را تغيير داده و حتّى منسوخ مىكند. آيين اينترنت، نوعى شيوه زندگى را طلب مىكند كه در آن، ارتباط هيچگاه قطع نمىشود؛ ارتباطى كه ميان آدمهاى جدا افتاده و فردى شده برقرار است و اجتماعى مجازى را در مقابل اجتماع واقعى شكل مىدهد.
تأثيرات فرهنگى و اجتماعى، ابزار و واژههاى مجازى، به تغيير شكل