ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٣ - ٤ يادآورى زيبايى ها
تعميم يافته و به سرعت تمام ذهن را اشغال مىكنند و در اين حال، ما در اختيار تفكّرات منفى خود قرار داريم.
اغلب، افكار منفى مسبّب احساس ناخوشايند ما، غيرواقع بينانه، مخدوش و ناشى از خطاهاى شناختى هستند.
عمدهترين خطاهاى شناختى كه افكار منفى را در انسان به وجود مىآورند، عبارتند از:
تفكّر هيچ يا همه، تعميم مبالغهآميز، فيلتر ذهنى، بى توجّهى به امر مثبت، نتيجهگيرى شتابزده، درشتنمايى، استدلال احساسى، بايدها، برچسب زدن، شخصى سازى و سرزنش.
و در مقابل عمدهترين تفكّراتى كه احساس خوب را به وجود مىآورند، از اين قبيلند: ميانهروى، حد و مرزها را شناختن، حسن ظن، يادآورى لحظات و خاطرات زيبا، سنجيدهكارى، قضاوت عادلانه، اميدوارى به هدف، بىتكلّف و ساده بودن، استفاده از كلمات مثبت و ايمان به قدرت بيكران خداوند.
مثبت نگران و منفى انديشان
از مهمترين ويژگىهاى افراد مثبت نگر مىتوان به اين موارد اشاره كرد:
رضايت مندى از زندگى، احساس خشنودى از عملكرد خود، پيروى از حقيقت، منطقگرايى، اميدوارى، خوش بينى، تسليم نشدن در برابر مشكلات، سر زندگى، خوش مشربى، ايمان قلبى، حسن ظن و ...
برخى از ويژگىهاى افراد منفىنگر نيز چنين است:
عدم رضايت از وضعيت و شرايط خود، استفاده مكرّر از عبارات منفى، نداشتن تمركز فكر، توجّه به جنبههاى منفى، افسردگى، كجخلقى، بدخوابى، كم اشتهايى، عصبى و ناتوان بودن، بدگمانى نسبت به ديگران و ...
مسلّم است كه انسان، توانايى تحول يافتن را داراست و مىتواند با كنارگذاشتن افكار منفى، قدم در وادى مثبتنگرى گذاشته و حيات خويش را متحوّل سازد.
ژوزف مورفى(Gozef Morfi) در اين باره مىگويد:
انسان زمانى متحوّل مىشود و دگرگون مىگردد كه ديدگاه تازهاى با ارزشهاى ديگرى براى خود پيدا كند.
با يك معيار روحى جديد براى قضاوت كردن، افكار و ايدهها و مفاهيم، ناگهان خود را متحوّل مىيابيم. اگر كسى از اصول و قواعد روحى و نفسانى غافل بماند، جز به بدبختى و محروميّت و شكست نمى انديشد.
از هم اكنون سعى كنيد افكار خود را با چنان روشهاى علمى و تصاوير ذهنى به گونهاى سامان دهيد كه با طرحهاى عالى فكر شما مطابقت داشته باشد. كه در نهايت بتواند به شكوفايى ذهنى و باطنى برسيد.
مثبت انديشى در كلام نبوى (ص)
نگاهى به فرمايشهاى ارزشمند رسول اكرم (ص) نشان مىدهد كه ايشان توجّه فراوانى نسبت به تفكّر سالم و زيبا داشته و پيروان خود را به داشتن چنين انديشهها و تفكّراتى، فرامىخواندند.
در اينجا، به ذكر نمونههاى مختصرى كه هريك، خود دستورالعملى كامل به شمار مىآيد، پرداخته مىشود.
يادآورى اين نكته نيز ضرورى است كه ذيل هريك از عناوينى كه به دنبال مىآيد، احاديث متعدّدى از حضرت محمّد (ص) نقل شده و نگارنده تنها به يك مورد بسنده نموده است. اميد است با به كاربستن اين سفارشها در زندگى مشترك، به تفكّرى مثبت و هدفمندانه دست يابيم.
١. ميانه روى
پيامبر (ص) فرمودند:
«أمر بين الأمرين و خير الامور اوساطها؛
راه درست، راهى ميان تندروى و كندروى است و بهترين كارها ميانهروى مىباشد.»
با توجّه به اين فرمايش، خطاى شناختى همه يا هيچ كه در آن، همسران همه چيز را درباره يكديگر سفيد و در غير اين صورت، سياه مىبينند و هرچيز كمتر از كامل، شكست بى چون و چرا پنداشته مىشود، باطل است. طبيعى است كه مرد و زن، هر يك ممكن است داراى نقاط ضعفى باشند كه با واقع بينى و نه انكار آن، مىتوان به اصلاح اين ضعفها پرداخت.
٢. شناخت حدود
پيامبر (ص) فرمودند:
«ما هَلَكَ امرٌ عَرَفَ قَدرُه؛
هركس مرز و اندازه خويش را بشناسد نابود نمىگردد.»
و نيز فرمودند:
«لا يَنبَغِىَ لِمُؤمنٍ ان يَذِلَّ نَفسَهُ؛
براى انسان با ايمان نزيبد كه خويش را خوار سازد.»
با كنارهم قراردادن اين دو جمله از پيامبر (ص)، مىتوان نتيجه گرفت كه با شناخت صحيح خود و توانايىها و استعدادهاى خود و شريك زندگى، انسان هرگز دچار تعميمهاى مبالغهآميز كه توليدكننده افكار منفى هستند، نمىشود و خويش را خوار و بى مقدار نمى سازد.
٣. خوش گمانى
پيامبر (ص) فرمودند:
«حُسنُ الظَنّ مِن حُسنُ العِبادَه؛
خوش گمانى از نيكى عبادت و بندگى خداست.»
گاهى انسان تحت تأثير يك حادثه منفى، همه واقعيتها را تار مىبيند؛ گويى در ذهن خود فيلترى كارگذاشته است كه هرچه از آن مىگذرد، تيره و كدر بيرون مىآيد. نقطه مقابل چنين انديشهاى، حسن ظن و خوشگمانى است كه پيامبر اكرم (ص) مسلمانان و به ويژه همسران را به چنين بينشى دعوت مىنمايد.
٤. يادآورى زيبايىها
پيامبر (ص) فرمودند:
«مَن احَبَّ شَيئاً اكثَر مِن ذِكرِه؛