ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٨ - ٦ معمارى بدگرا
بيمارىهاى جسمى و روانى، ناشى از آوردن سرويس بهداشتى، حمام و آشپزخانه و حيوانات، اعمّ از سگ و گربه به فضاى درونى خانه مىباشد. ايجاد بوى بد در فضاى اتاقها، افزايش ويروسها و ميكروبها، قارچها و كپكهاى خانگى، آثار موادّ شيميايى ضدّعفونى كننده و گندزدا يا حشرهكشها و خوشبوكنندههاى صنعتى يا بيمارىهايى كه سگ و گربه دارند و با مدفوع خود آنها را در محيط خانه گسترش مىدهند، همه و همه اثر فرهنگ و معمارى سلامتگريز است.[١]
امام صادق (ع) فرمودند: «شايسته است محلّ تخلّى در پوشيدهترين جاى خانه باشد.»[٢]
پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «جبرئيل امين بر من نازل شد و گفت: در خانهاى كه سگ يا ظرف ادرار در آن باشد، ما ملائكه وارد نمىشويم.»[٣]
بنابراين مىتوان نتيجه گرفت كه سرويس بهداشتى، بايد دور از محلّ زندگى باشد.
٤. معمارى فردگرا
از ديگر آثار معمارى سكولار، فردگرايى و فردى شدن خانه و محيط زندگى مىباشد. يكى از چيزهايى كه در فرهنگ غرب وجود دارد، اين است كه هر فرد به دنبال جدايىگزينى مىباشد؛ به گونهاى كه افراد يك خانواده در يك خانه از هم جدا زندگى مىكنند و فقط وقت غذا، دور هم جمع مىشوند يا از ارتباط با همسايگان طفره رفته و از حال همسايههاى خود بىخبرند. خصوصاً در زندگى آپارتمان نشينى كه همه به فكر خود هستند و كمتر از حال ديگر همسايهها خبر دارند. شايان توجّه است كه خانه، يك محل، براى آرميدن و مكانى است كه هوّيت فردى يا جمعى افراد را تشكيل مىدهد. از اينرو به خانه مىگويند: حريم خصوصى؛ زيرا در آن، حرمت افراد نگه داشته مىشود. در جوامع غربى، مهمترين دغدغه در امر خانهسازى، شيوه جداسازى فضاها و تقسيمبندى آن براى همه افراد خانواده، آن هم به صورت جداگانه (اتاق خصوصى) پذيرايى، اتاق خواب و ... امّا در فرهنگهايى كه ارزش اجتماعگرايانه در آنها بيشتر باشد، مفهوم حريم خصوصى متفاوت است و به خانه با ديد حريم و حفظ و صيانت نگاه مىشود.
٥. معمارى خودنما
از آثار ديگر معمارى سكولار اين است كه ديگر خانه و مسكن كمتر نقش ايجاد پوشش و رعايت حريم بين خودى و غيره را دارد. انسان غربزده سكولار، بيشتر مايل به افشاى خود و در معرض ديد ديگران قرار داشتن و يك نوع عريانى و خودنمايى است. گويى، ديگر چيزى براى مخفى نگهداشتن وجود ندارد؛ لذا مىبينيم ديوارهاى خانهها كوتاه يا برداشته مىشود و جاى خود را به نرده و حصارهاى تزئينى مىدهد. اتاقها و آشپزخانهها همه يكسره اوپن و باز مىشوند و اندرونى و بيرونى يكى مىشود، پنجرههاى رو به بيرون افزايش مىيابد، حتّى تزئين خانهها، مثل شيشهها، آينهاى رفلكس مىگردد كه همه باعث از ميان بردن فاصلهها مىشود. ويوها يا دورنماها و بالكنها محلّ نشستن و خودنمايى زن و مرد با لباس هاى مبتذل مىگردد و چشمچرانى به خانه همسايهها از زمره مفاسد اين اماكن در معمارى سكولار است. حفظ حيا و ديندارى در خانه با شكل و نماى داخلى خانه، به صورت مستقيم مرتبط است؛ به عنوان نمونه در منازل جديد، وضعيت اكثر اتاقها، حتّى حمام و ... به سمت آشكار شدن، در حال پيشروى است. اين در حالى است كه در اسلام، حفظ حيا از مهمترين مسائلى است كه انسان بايد در تمام جنبههاى زندگى خويش، آن را در نظر بگيرد، امام صادق (ع) مىفرمايند: «هركس كه حيا ندارد، ايمان ندارد.»[٤]
٦. معمارى بدگرا
وقتى مختصّات و عناصر بافت يك خانه، براساس هوا و هوس و شهوت گذاشته شود، معمارى آن يك معمارى بدگرا است و معمارى بدگرا از مبانى تفكّر سكولار نشئت مىگيرد و بر مجموعه زواياى معمارى درون خانه تأثير مىگذارد.
در مهندسى خانه فاطمه زهرا (س) و ائمّه اطهار (ع) طرح محراب، حجره عبادت و تلاوت قرآن و مَدرس درس و بحث، مهندسى مىشده و هر