ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - ربطش به واتس آپ چيست؟
كفّاره واتس آپ
حجّت الاسلام محسن قنبريان
عنوان انتخاب شده براى مقاله عجيب است؛ مگر واتسآپ(what's up) هم كفّاره دارد؟! يعنى با پرداخت كفّاره، هر استفادهاى از آن حلال مىشود؟ حلّ معمّا كمى حوصله مىخواهد، همراه شو ...
كفّاره
كفّاره در لغت، از «كَفَرَ» يعنى پوشاندن مىآيد و به معنى پوشاننده است و در اصطلاح فقهى، نوعى جبران براى خللى است كه در عبادتى درست كرده باشيم. با تعمّق در متون دينى، متوجّه مىشويم دو نوع كفّاره داريم:
١. همان كفّاره متداول در رسالههاى عمليّه؛ مثل كفّاره روزه، كفّاره شكستن عهد و قسم و ... اگر كمى دقّت كنيم، مىبينيم عمدتاً اين كفّارهها جايى است كه حريم يا حرمت مناسك وعبادتى را مىشكنيم و اين كفّاره، جريمه اين حرمت شكنى است. مثلًا نام خداوند، حريم دارد؛ ماه رمضان حريم دارد؛ همچنين احرام حج و ... شكستن قسم و عهد با نام خدا، پاره كردن حريم رمضان يا انجام برخى محرّمات احرام در حج، هر كدام كفّارهاى را بر صاحبش لازم مىكند.
٢. امّا در نظام ارزشى اسلام، به كفّاره ديگرى هم برمىخوريم. دو مثال:
الف) امام صادق (ع) كفّاره همكارى با دستگاه ظلم و حكومت ظالمان را احسان كردن و قضاى حوائج برادران دينى معرّفى كردند:
«كَفَّارَةُ عَمَلِ السُّلْطَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْإِخْوَان؛[١]
كفّاره عمل سلطان، احسان به برادران است.»
امام كاظم (ع) هم همين كفّاره را از شاگرد خود، على بن يقطين كه وزير حكومت عبّاسيان شده بود، خواست تا ماندن او در آنجا درست باشد.
ب) ابوسعيد خدرى از پيامبر (ص) روايت مىكند كه رسول خدا (ص) فرمودند:
«از نشستن در راهها دورى گزينيد.» گفتند: اى پيامبر چاره نداريم. مىنشينيم، گفتوگو مىكنيم. رسول خدا (ص) فرمودند: «حال كه چنين است حقوق راهها را ادا كنيد!» پرسيدند: آن چيست؟ فرمودند: «آزار نرساندن، پاسخ سلام، امر به معروف و نهى از منكر كردن.»[٢]
در سيره اميرالمؤمنين (ع) هم آمده است: وقتى در «كوفه» بودند، مردم را از نشستن در راه منع مىكردند. با او به گفتوگو پرداخته، اعتراض كردند. فرمود: «شما را به شرط اينكه چشمان را از رهگذران فرو بنديد و جواب سلام آنان را بدهيد و گمشدگان را راهنمايى كنيد، رها مىكنم.» قبول كردند و حضرت ايشان را رها كردند.[٣]
تعريف كفّاره دوم
اگر كمى دقّت كنيد، مىبينيد اين كفّارهها، كفّاره از نوع قبل نيست. تو گويى اين بار مؤمن نيست كه حريم چيزى را مىشكند؛ بلكه فرهنگ يا مناسبتى جديد است كه فراگير و لابد مثَل مىشود و حريم اهل ايمان را مىگيرد؛ طورىكه تقريباً چارهاى از آن نيست؛ مثلًا علىّبن يقطين قبول نكند، اى بسا جانش به خطر افتد. جوانان «مدينه» و كوفه هم از فرهنگ و رايج شدن چيزى گفتند. اينجا كفّاره از نوع دادن يك مُد طعام به فقير يا قربانى گوسفند يا روزه گرفتن نيست. از سنخ چيزى است كه سلطه آن فرهنگ يا مناسبات مهاجم در حريم اهل ايمان را كم كند. مثلًا يكى از آثار دستگاه ظلمه از بين بردن اهل ايمان و به تنگنا انداختن آنها است: علىّبن يقطين هم مأمور مىشود در خلال اين كاركرد كار كند و همين كفّاره بودن اوست. يا در نمونه دوم، فرهنگ ايستادن سر راه، آسيبى فرهنگى، اجتماعى است كه اخلاق جامعه را تهديد مىكند، پيامبر (ص) و اميرمؤمنان (ع) هم در متن اين خرده فرهنگ، چيزى تعبيه مىكند تا از آسيب آن بكاهند و آن چيزها كفّاره و جبرانكننده آن آسيبهاست.
ربطش به واتسآپ چيست؟
كمى صبر كن. هنوز بايد حوصله كنى! قبل از رسيدن به واتسآپ به