ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٥ - فلسفه امنيّتى، اطّلاعاتى سرويس هاى پيام رسان فورى
فلسفه امنيّتى، اطّلاعاتى سرويسهاى پيامرسان فورى
على شكوهيان
بشر امروزى با گذر از اعصار پيشين، نظير عصر سنگ، عصر كشاورزى و عصر صنعت، به دوره جديدى ورود يافته كه «عصر اطّلاعات» ناميده مىشود.
هر كدام از اعصار ياد شده، به دليل دارا بودن ويژگىهاى خاص و منحصر به فرد، طبعاً شرايط خاصّى را نيز رقم مىزده است. از جمله اين شرايط، مسئله چگونگى دستيابى به قدرت براى تحميل نظر خود بر ديگران بود. حوزه قدرت و برترىجويى در هر عصر، كاملًا گزارهمند و البتّه متفاوت از ديگر اعصار است. در واقع، در هر عصر، عاملى كه منشأ حيات و بقاى مردم و ملّتها است، در صورتىكه بتوان به صورت انحصارى آن را در اختيار گرفت، منشأ قدرت و برترى است.
...
عامل قدرت در عصر اطّلاعات «اشراف اطّلاعاتى» است و ميزان قدرت به طور مستقيم با ميزان اشراف اطّلاعاتى در ارتباط است. از اينرو، در اختيار گرفتن عوامل كسب اطّلاعات، موجب در اختيار گرفتن قدرت است. از آنجا كه ماهيّت اطّلاعات بىجهت است و جهتمندى و كاربرد آن به بينش و اهداف تحليلگر باز مىگردد، اطّلاعات در تمامى عرصههاى زندگى بشرى از سطح فردى تا اجتماعى، نقشى حياتى ايفا مىكند.
به مرور زمان، با آغاز انتقال سيستمهاى حاكم بر كشورها از «ارگانيك» به «سايبرنتيك»، شيوه جمعآورى اطّلاعات نيز دستخوش تغييرات بنيادين شد. در مدل حاكميت از نوع ارگانيك پنج مؤلّفه سياست، اقتصاد، جامعه، فرهنگ و امنيّت، مبناى طرحريزى قدرت است و هدف، حفظ حاكميت از راه ارتقاى هر مؤلّفه، پايهاى در اين مدل است. همچنين سبك كسب اطّلاعات از طريق ارسال عوامل نفوذى به منابع اطّلاعات، راهبردهاى حكومتى هر كدام از مؤلّفههاى ياد شده است.
امّا در مدل سايبرنتيك با دو مؤلفه اطّلاعات و انرژى، شرايط به گونهاى متحوّل مىشود كه ديگر حتّى عناصر مدل ارگانيك، اثر و نقش سابق خود را از دست مىدهند. در اين مدل، هدف حفظ حاكميت از طريق پايش و كنترل مستمرّ انواع تهديدات است و از آنجا كه منشأ تهديدات برانداز، انسان است، لذا انسانها در سطوح مختلف از فردى تا ملّى بايد تحت نظارت مداوم باشند.
در ادبيات سيستم سايبرنتيك، سه واژه اساسى مطرح است كه بايد بهخوبى فهم شود:
...
آنچه كه در مجموع نظارت اين سيستم صورت مىپذيرد، از سطح مانيتورينگ بر جوامع آغاز شده و در نهايت به كنترل همان جوامع