ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٤ - ٩ استفاده از كلمات مثبت
كسى كه چيزى را دوست بدارد، بسيار آن را ياد مىكند.»
و نيز فرمودند:
«مَن اوُلى مَعروفاً فليُكافِى بِه فان لَم يَستَطيعُ فليَذكُر فَان ذَكَره فقد شَكَرهُ؛
كسى كه نيكى ببيند بايد آن را تلافى نمايد و اگر نتوانست، بايد آن را ياد كند كه در صورت يادآورى درست، در حقيقت سپاس آنرا گذارده است.»
يكى از خطاهاى شناختى همسران كه موجب ايجاد افكار منفى در آنها مىشود، بى توجهى به ويژگىهاى مثبت طرف مقابل است و چنانچه در اين دو سخن گرانقدر از رسول اكرم (ص) آمده است، به مسلمانان توصيه شده كه خوبىها و زيبايىهاى يكديگر را ياد كنند و شاكر و قدردان باشند.
٥. سنجيدهكارى
پيامبر (ص) فرمودند:
«انَّ هذَا الدّينَ متينٌ فاوغِل فيهِ برفقٍ و لا تُبغِض الى نفسك عبادَه الله، فإن المَنبِت لا ارضاً قَطَعَ و لا ظهراً ابقى؛
بىگمان اين دين و آيين سنجيده است پس به نرمش و اعتدال در آن درآى و پيش رو.
پرستش خدا را براى خود منفور نساز؛ چرا كه رهرو پر شتاب نه راهى پيموده است و نه مركبى را زنده نهاده است.»
عمل به توصيه پيامبر (ص)، خطر ابتلا به نتيجه گيرى شتابزده را، كه آفتى جدّى در روابط زوجين محسوب مىشود، منع نموده و سبب مثبت نگرى و سلامت انديشه در مسير بالندگى و رشد همسران مىشود.
٦. قضاوت عادلانه
پيامبر (ص) فرمودند:
«عدلُ ساعهِ خيرٌ من عبادهِ سنَهٍ؛
ساعتى عدالت و انصاف ورزيدن، بهتر است از يك سال عبادت خدا.»
هر مسئلهاى را در جايگاه خود قراردادن و آن را توأم با انصاف ارزيابى كردن، سبب صحّت شناختى است كه آدمى را به تفكّر مثبت رهنمون مىشود.
برخلاف درشت نمايى، كه در آن، از يك سو، درباره اهمّيت مسائل و شدّت اشتباهات خود مبالغه مىشود و از ديگر سو، اهمّيت جنبههاى مثبت زندگى كمتر درنظرگرفته مىشود. اگر قرار است از همسر انتقاد شود يا مورد ارزيابى قرار گيرد، از طريق عدالت خارج نشويم.
٧. اميدوارى
پيامبر (ص) فرمودند:
«انَّما العَملَ رحمهً مِن الله لُامَّتى، لَولا عَمل ما ارضَعَت امَّ ولداً و لا غرسَ غارسٌ شجراً؛
جز اين نيست كه نويد و اميد براى جامعه و امّت من، مايه مهر و محبّت است، اگر اميد نبود نه مادرى فرزند خود را شير مىداد و نه باغبانى نهالى مىكاشت.»
خطاى استدلال احساسى در اين است كه احساسات منفى را منعكسكننده واقعيات مىدانند و نتيجه اين خطا، نااميدى و يأس است؛
درحالىكه نبى اكرم (ص) مردم را به اميدوارى دعوت كرده و يأس را از گناهان بزرگ مىشمارد چنين انديشهاى معناى مثبت نگرى و سلامت روانى و آرامش روحى است كه اگر در ميان همسران حاكم شود، رنگ و بوى زندگى آنان را متحوّل مىسازد.
٨. سادگى و عدم تكلّف
پيامبر (ص) فرمودند:
«لايتكلَّفُنَّ احدٌ بِضَيفهِ ما لايَقدرُ؛
هيچ كس نبايد آنچه را در توان او نيست، با رنج و زحمت براى مهمان خود فراهم آورد.»
اگرچه اين فرمايش پيامبر اعظم (ص) در خصوص پذيرايى از مهمان است، امّا تحميل نكردن سختى برخود، به طور كلّى دستورى قرآنى است.
و گستره وسيعى دارد كه به مدد آن، همه «بايدها» يى كه تفكّرى منفى را در ذهن به وجود مىآورند، كنار گذاشته مىشوند، بايدهايى كه همواره توليد تمّرد مىكنند و اشخاص تشويق مىشوند كه بر عكس آنها عمل كنند. بى ترديد همسرانى كه يكديگر را به زحمت نمىاندازند و آسان گير هستند، بيشتر طعم آرامش را خواهند چشيد.
٩. استفاده از كلمات مثبت
پيامبر (ص) فرمودند:
«ارفَعوا السِنَتِكم عَن المُسلِمينَ وَ اذامات احَدٌ مِنهُم فَقولوا فيهِ خَيراً؛
زبانتان را از ناروا گويى نسبت به (مسلمانان) برداريد و اگر يكى از آنان، جهان را بدرود گفت، در مورد او به نيكى سخن بگوييد.»
و نيز فرمودند:
«مَن ذَكَرامراً ممّا لَيسَ فيه لَيعيبهُ حَسَبَه الله فى نار جَهَنَم حَتىّ ياتى بنفاذِ ما قالَ؛
كسى كه انسانى را به چيزى وصف كند كه در او نيست، تا از اين راه، از او عيب جويى نمايد، خدا او را در آتش دوزخ زندانى مىكند. تا همان عيبى را كه براى آن بنده خدا مىتراشيد، بياورد.»
از جمله خطا هايى كه زاينده منفى انديشى است، «برچسب زدن است» كه انسان را وا مىدارد تا به خود و به ديگران برچسبهاى ناروا و غير منطقى بزند.
و همانطور كه ملاحظه شد، يكى از آموزههاى پيامبر (ص)، پرهيز از برچسب زدن و استفاده از كلمات مثبت، به هنگام سخن گفتن و نيز انديشيدن است. واضح است كه اين مهم در روابط همسران، نسبت به