كمى ديرتر رخ نشان مى‌دهد. شهيد مرتضى مطهرى (ره) مى‌فرمايد: «تاريخ در مورد خوبان و پيروزى آنان قائل به ديركرد است».[١] در روايتى از امام باقر (ع) نقل شده است كه حضرت فرمودند: «ما را سلطنتى در آينده خواهد بود و بعد از حكومت ما، حكومتى نباشد؛ زيرا ما اهل تقوا هستيم و خداوند فرموده است: عاقبت كار، از آنِ متّقين است».[٢]

١٠. جديّت و پشتكار

در جوهره انتظار صادق و در روح منتظر خالص، جديّت و پشتكار، پيگيرى و تداوم‌بخشى وجود دارد.

حضرت صادق (ع) فرمودند: «هر كه دوست دارد از ياران قائم باشد، پس بايد انتظار بكشد و در حالى كه منتظر است، پارسايى و اخلاق نيك را در پيش گيرد. اگر (با چنين حالتى) از دنيا برود و بعد از مرگ او، قائم قيام كند، اجرش همانند اجر كسى است كه قائم را درك كند، پس (در كار و عمل) بكوشيد و منتظر باشيد؛ گوارايتان باد اى جماعت مشمول رحمت!».[٣]

١١. احساس يتيمى‌

يكى از مفاهيمى كه در شكل‌گيرى و شدّت‌بخشى حالت انتظار در ما مؤثّر است، درك شرايط موجود در زمان غيبت و احساس يتيمى معنوى در زمان غيبت است. اگر اين احساس در ما به وجود آيد و خسارت‌هاى معنوى و مادّى عدم حضور امام را درك كنيم، چشم به راهى ما نسبت به ظهور حضرت شدّت خواهد يافت و در جستجوى يافتن راهى براى شناخت پدر و حضور و احضار او خواهيم بود. پيامبر گرامى اسلام (ص) فرمودند: «سخت‌تر از يتيمى كسى كه پدرش را از دست داده، يتيمى كسى است كه از امام خود بريده شده است و توان دسترسى به او را ندارد».[٤]

١٢. انديشه حسينى‌

يكى از مقوّمات انديشه انتظار، وجود انديشه حسينى و آرمان كربلاييان و آرزوى انتقام خون به ناحق ريخته امام حسين (ع) است؛ همچنان كه شعار ياران حضرت ولى‌عصر (ع) «يا لثارات الحسين (ع)» است، انتظار نيز بر همين مبنا شكل مى‌گيرد. به عبارت ديگر، هرچه با آرمان‌هاى امام حسين (ع) آشناتر شويم و هر چه به عمق مصائب وارده بر او و يارانش نزديك‌تر شويم، حس و ميل انتقام از ظالم در ما نمايان‌تر خواهد شد و حالت انتظار در روح ما موّاج‌تر خواهد گشت. در زيارت امام حسين (ع) در روز عاشورا به اين عنصر اخلاقى و روانى انتظار اشاره شده است:

١. پس مسئلت مى‌كنم از خداوند ... كه خونخواهى تو را با امام منصور از اهل بيت (ع)، (يعنى حضرت مهدى (ع)) روزى فرمايد.

٢. پس مسئلت مى‌كنم از خداوند ... و اينكه براى من نزد شما منزلت راستين را در دنيا و آخرت تثبيت نمايد و طلب مى‌كنم از خداوند اينكه مرا به مقام محمودى كه براى شما نزد خداوند است برساند و اينكه خونخواهى خون خود را با امام هدايت شده و نمايان و گويا از شما به من روزى كند.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ١٢٥، ح ١١.

[٢]. همان، ج ٥٢، ص ١٢٢، ح ٢.

[٣]. همان، ج ٥٢، ص ١٢٣، ح ٧.

[٤]. همان، ج ٧٤، ص ١٤٣، ح ٢٦.

[٥]. همان، ج ٥٢، ص ١٢٣، ح ٧.

[٦]. مفاتيح الجنان، دعاى عهد، برگرفته از: قرآن كريم، سوره معارج (٧٠)، آيات ٦ و ٧.

[٧]. بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ١١٠، ح ١٧.

[٨]. مكيال المكارم، ج ٢، ص ٢٣٥.

[٩]. بحارالأنوار، ج ٧٤، ص ١٤٣، ح ٢٦.

[١٠]. كشف الغمّه، ج ٣، ص ٢٦٧.

[١١]. مكيال المكارم، ج ٢، ص ١٥٢.

[١٢]. سوره بقره (٢)، آيه ١٥٥.

[١٣]. تفسير نورالثّقلين، ج ١، ص ١٧٦.

[١٤]. بحارالانوار، ج ٧٤، ص ٤٢٢.

[١٥]. راوندى، الدعوات، ج ٤١، ص ١٠١.

[١٦]. بحارالأنوار، ج ٥٢، ص ١٢٢، ح ١.

[١٧]. دعاى ندبه.

[١٨]. مفاتيح الجنان، دعاى افتتاح.

[١٩]. همان.

[٢٠]. همان.

[٢١]. مفاتيح الجنان، زيارت حضرت صاحب‌الامر (ع).

[٢٢]. همان.

[٢٣]. سوره اعراف (٧)، آيه ١٢٨ و سوره قصص (٢٨)، آيه ٨٣.

[٢٤]. فلسفه تاريخ.

[٢٥]. كافى، ج ١، ص ٤٧١، ح ٥.

[٢٦]. غيبت نعمانى، ص ٢٠٠، ح ١٦.

[٢٧]. بحارالانوار، ج ٢، ص ٢، ح ١.