به هنگام اقامه نماز ظهر در اطراف حرم شريف و يكى از صحن‌هاى آن به وقوع پيوست. هنوز هيچ فرد يا گروهى مسئوليت انفجارهاى اخير عراق را بر عهده نگرفته است و ما در اين مجال به دنبال آن هستيم كه شرايط سياسى- اجتماعى زمينه‌ساز اين انفجارها و متّهمان اصلى آن را معرّفى و تحليل نماييم.

اين حملات، وقايع دفعى و ناگهانى نبوده و در امتداد و قايع مهمّى در عراق و منطقه مى‌باشد. با بازخوانى اين وقايع مهم، مى‌توان به آرامى ردّپاى مسبّبان اصلى و زمينه ساز و همچنين مجريان جنايت را كشف كنيم. اين وقايع عبارتند از:

١. برنامه اوباما براى خروج از عراق: اوباما با شعار خروج نظاميان آمريكايى از عراق به حكومت رسيد. شايد آمريكايى‌ها به دو دليل اصلى مى‌بايست عراق را ترك كنند: اوّل اينكه ارتش آمريكا با اشغال عراق و فروپاشى نظام سياسى و امنيتى آن كشور و همچنين موج شديد قتل عام، شكنجه و مشكلات اقتصادى، زمينه فعّاليت گروه‌هاى شبه نظامى با گرايش به حزب بعث يا وهّابيت را، به ويژه در ميان اهل سنّت فراهم كرد. گروه‌هاى سلفى از به هم خوردن نظم قدرت در عراق و تمركز آن در دست اعراب سنّى و همچنين جنايات آمريكايى‌ها نهايت استفاده را برده و زمينه توسعه فعّاليت‌هاى خود را فراهم كردند.

گروه‌هاى تروريستى تكفيرى وهّابى و سلفى از دهه ١٩٨٠ م. با حمايت آمريكا و متّحدان محافظه‌كار آنها در پاكستان و افغانستان شكل گرفتند و حال، خواسته و ناخواسته توسط آمريكا با اشغال عراق، احيا و قدرتمند شدند. همان‌گونه كه رهبر معظّم انقلاب اسلامى فرمودند: «متّهم اصلى در اين جنايت و نظائر آن، نيروهاى امنيتى و نظامى آمريكايند كه به بهانه مقابله با تروريسم، كشورى اسلامى را ستمگرانه اشغال كرده، ده‌ها هزار انسان را در آن به خاك و خون كشيده و روز به روز ناامنى را در آن افزايش داده‌اند. رشد علف‌هاى هرزه و زهرآگين تروريسم در عراق، بى‌گمان در سياهه جنايات آمريكا نوشته مى‌شود.

حال اين شرايط ناامن، هزينه هاى نگهدارى عراق را براى آمريكايى‌ها بالا برده و آنها به دنبال خروج از عراق‌اند.

دليل دوم، بحران اقتصادى جهانى است. دولت آمريكا با بحرانى دست به گريبان است كه درآمد ملّى آن را كاهش داده و بالتّبع ماليات دهندگان پول كمترى مى‌توانند بپردازند. از سوى ديگر، اوباما جهت رونق اقتصادى مى‌بايست با كاهش ماليات زمينه سرمايه‌گذارى را فراهم سازد. در اين احوال، ديگر جايى براى هزينه كردن در باتلاق عراق وجود ندارد. اوباما در اين راستا در ماه گذشته به عراق سفر كرد. هدف از سفر رئيس‌جمهور آمريكا به عراق، مذاكره با مقامات اين كشور و بررسى راه‌هاى خروج نظاميان آمريكايى از عراق بود. باراك اوباما همچنين به اعضاى كنگره گفته بود، قصد دارد اكثر سربازان آمريكايى مستقر در عراق را تا ماه اوت سال ٢٠١٠ از اين كشور خارج كند.

در اين راستا آمريكا براى حفظ امنيت عراق، نياز به ترتيبات منطقه‌اى دارد. در واقع آمريكا به اين نكته دست يافته كه حفظ امنيت عراق و خلاصى از آن با مشاركت كشورهاى منطقه، به ويژه همسايه قدرتمند و بانفوذ آن كشور، يعنى ايران، امكان‌پذير است. برخى تحليلگران تغيير لحن اوباما و ساير سياستمداران آمريكايى را با اين چارچوب تحليل مى‌كنند.

٢. نگرانى كشورهاى محافظه كار منطقه از نفوذ ايران در عراق: در هفته انتهايى فروردين، برخى منابع از نشست مشترك القاعده، حزب بعث و هيئت علماى مسلمان عراق در يك كشور عربى با هدف بى‌ثبات كردن اوضاع امنيتى عراق و مصوّبات هشت‌گانه آنها براى ناامن كردن اين كشور خبر دادند.

در بند هشت مصوبات اين نشست آمده است: «هماهنگى با دستگاه‌هاى اطّلاعاتى سابق مستقر در داخل عراق براى جمع آورى اطّلاعاتى از رهبران شيعه و سنّى كه با دولت همكارى دارند، با هدف ترورهاى بى‌سابقه آنها، با كمك دستگاه‌هاى اطّلاعاتى مصر و كشورهاى حوزه خليج فارس».

به گفته سعيد شهابى، تحليل‌گر و ستون‌نويس روزنامه فرامنطقه‌اى «القدس العربى»، مصر و عربستان براى ايجاد اختلاف بين شيعيان و اهل‌سنّت عرب و فارس و به طور كلّى بين مسلمانان، با هم هم‌پيمان شده‌اند.

سخنان ضدّ ايرانى وزير امور خارجه عربستان نيز بيانگر آن است كه اين كشور نيز از نفوذ ايران در منطقه، به ويژه در عراق كه يك دولت شيعى قدرتمند را در اين كشور در دست دارد، در هراس است. سعود الفيصل، وزير امور