ترجمه طبّ الرضا (ع) - امير صادقى، نصير الدين - الصفحة ٣١٠ - علل بيماريها

مشكلات ما:

دست عقل و نظر را يكسره از دامن طب و معالجات كوتاه ساخته‌اند و آن را فقط بر اساس و شالوده تجربيات و مشاهدات بنا نهاده‌اند با آنكه عقل و تجربه هميشه ملازم هم بوده و خواهند بود.

اصولا در هيچ فنى بدون اينكه كلياتى در آن ملاحظه كنند نميشود اصول و قواعدى در آن ترتيب داد، ممكن نيست از آن بنفع جزئيات و مصاديق خارجى بهره‌بردارى كرد، توجهى كه از كليات بجزئيات مى‌شود و ارتباطى كه ميان كلى و جزئى برقرار ميگردد همان كار عقل و بنيروى انديشه و خرد است.

علل بيماريها:

علل بيماريها را در تسلط ميكربها و كمبود ويتامين‌ها و املاح معدنى منحصر كرده‌اند و حال آنكه بالحسن و العيان هزاران عوامل ديگر نيز هست كه بيماريها را پديد مى‌آورد و مهمتر از همه‌ى آنها عوارض روحى و اخلاقى است، ميگويند عوارض روحى نيز ناشى از كمبود املاح و استيلاى ميكربها است ولى دليلى در دست ندارند كه موجب كمبود املاح و نفوذ ميكربها خود عوارض اخلاقى نباشد و صرف اينكه بعضى از بيماران روانى با تزريقات معدنى مداوا شده‌اند دليل قاطعى نيست زيرا خيلى از بيماران روانى هم از همان نوع تزريقات سخت‌تر و خطرناكتر شده‌اند.

ولى مع ذلك نميشود انكار كرد كه بعضى از اختلالات روحى ناشى از كمبود ويتامين‌ها و عوارض جسمى است‌