ترجمه طبّ الرضا (ع) - امير صادقى، نصير الدين - الصفحة ١٩٢ - حركات مختلفه

حركات مختلفه‌

كالهضم و الجماع و النوم و ساير الحركات.

مانند هضم و اعمال غريزه جنسى و خواب و حركات ديگر.

مقصود از حركات طبيعى كه تابع اعتدال مزاج هستند حركاتى است كه ارادى نباشد زيرا بشر به نيروى اراده مى‌تواند كارهائى بر خلاف اقتضاى طبيعت و مزاج خود انجام دهد: در حال گرسنگى نخورد، در حال ميل پرهيز كند، با بى‌ميلى بخورد و بر خلاف ميل برود بنشيند، بگويد، بشنود و كارهاى بسيار صورت دهد.

اما عمل هضم تابع اعتدال مزاج است: با مزاج عليل و منحرف هاضمه نميتواند عمل خود را نيكو انجام دهد، مزاج منحرف نظم خواب و بيدارى و خواهش جنسى و اعمال آن را بر هم ميزند، مزاج غير طبيعى حركات نبض و ضربان قلب و عمل كبد و كليه و حركات ديگر را غير طبيعى و بى‌نظم ميگرداند.

تجربيات و مشاهدات ثابت كرده است كه مردم تحت تأثير آب و هوا هستند هر كجا كه هوايش معتدل باشد و هر فصلى كه هوايش اعتدال داشته باشد مردم آن مزاج معتدلى دارند و حركات طبيعى (غير ارادى) آنها صالح و درست انجام مى‌گيرد.